Hayal Kırıklığına Tahammülsüzlüğün Depremzedelerin Ruh Sağlığı Üzerindeki Etkisinde Proaktif Kişilik ve Dini ‎Tutum Düzeylerinin Etkileşimsel Rolleri

Authors : Şerife Ericek Maraşlıoğlu

Pages : 76-91

Doi:10.17335/sakaifd.1639409

View : 99 | Download : 46

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Doğal afetlerden olan depremler hayal kırıklığı, engellenme ve belirsizlikle dolu stresli yaşam olaylarıdır. Nitekim hayal kırıklıkları ve durumsal, psikolojik engellenmeler bireyin yaşam memnuniyetini ve depresif semptomlarını yordamaktadır. Mevcut çalışma, 6 Şubat depremleri sonrasında konteyner kentte ikamet eden depremzedelerin Proaktif Kişiliklerinin Hayal Kırıklığına Tahammülsüzlük İnançları ile Ruhsal Sağlıkları arasındaki ilişkide aracılık rolünü, dini tutumun düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Katılımcılar Türkiye’nin Kahramanmaraş merkezli depremden maddi ve manevi olarak en çok etkilenen bölgelerinde ikamet eden depremzedelerden oluşmaktadır. Veriler; Demografik Bilgi formu, Engellenme Rahatsızlık Ölçeği, Proaktif Kişilik Ölçeği, Dini Tutum Ölçeği ve Ruh Sağlığı Ölçeği ile depremden 18 ay sonra doğal akut sürecini doğrudan deneyimleyen 354 katılımcıdan toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon testi, aracılık ve düzenleyicilik analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, hayal kırıklığına tahammülsüzlük düzeyi arttıkça depremzedelerin depresyon, kaygı ve stres düzeyleri de artmaktadır. Depremi yaşayan ve deprem bölgesinde yaşamını sürdüren bireylerin hayal kırıklığı tahammülsüzlüğü alt boyutlarının (hak sahibi olma, başarı, duygusal tahammülsüzlük ve rahatsızlık tahammülsüzlüğü) depresyon, kaygı ve stres üzerindeki etkisinde proaktif kişilik aracı rol oynamaktadır. Ancak bulgular, dini tutumun hayal kırıklığı tahammülsüzlüğün depresyon, kaygı ve stres üzerindeki olumsuz etkisini yumuşatmakta başarısız olduğunu göstermektedir. Bulguların sonucunda taranan literatür çerçevesinde verilerin literatürdeki yeri ve konunun gelecekteki yönü tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.
Keywords : Din Psikolojisi, Doğal Afet, Hayal Kırıklığı Tahammülsüzlüğü, Dini Tutum, Proaktif Kişilik, Ruh Sağlığı

ORIGINAL ARTICLE URL