Nilüfer Göle Yazınında Dindar Kadın Bedeninin Sunuluşu: Post-Kemalizm Tartışmaları Bağlamında Eleştirel Bir Okuma

Authors : Hüseyin Çil

Pages : 437-452

Doi:10.17335/sakaifd.1755676

View : 203 | Download : 315

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Nilüfer Göle, çalışmalarıyla dindar kadınları Türkiye’de sosyal bilim literatürüne dâhil eden isim olarak öne çıkar. Fakat son dönemdeki post-Kemalizm tartışmalarında Göle, dindar kadınlara atfettiği “özne” pozisyonundan dolayı eleştirilmektedir. İddialara göre, Göle’nin de dâhil olduğu post-Kemalist paradigma, devletin otoriter-sekülarist uygulamaları karşısında başörtülü kadın hareketini önemli bir toplumsal güç olarak öne çıkarmış ve yanılmıştır. Bu çalışma, Göle’ye yöneltilen eleştirilerden hareketle, yeni örtünme biçimlerine referansla onun dindar kadınlara atfettiği konumu tartışmayı amaçlamakta, dindar kadınlara atfettiği bir öznelik pozisyonunun gerçekten var olup olmadığı sorusuna cevap aramaktadır. Makalede sonuç olarak, Nilüfer Göle’nin, yaslandığı tarihsel ve kuramsal arka plan, sunduğu epistemolojik ve metodolojik çerçeve ile, dindar kadınları birer “bedensiz özne” olarak inşa ettiği öne sürülmektedir. “Bedensiz özne” tanımı, dindar kadınların kendi özneliklerini ortaya koyarken bedenlerine (örtünme pratiklerine) atfettikleri kurucu anlama referans vermeksizin, örtüyü bu kadınların rasyonel-politik stratejilerinin bir uzantısı olarak değerlendirmeyi ifade eder. Bu iddiayı ortaya koymak için makale üç ana bölüme ayrılmıştır. İlk olarak, Göle’nin dindar kadın bedenini ele alırken sunduğu tarihsel ve kuramsal arka plan eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutularak bu arka planın bedensiz öznenin kuruluşuna katkısı incelenmektedir. Sonrasında, Göle’nin dindar kadınların bedensel pratiklerine ilişkin iddiaları, beden sosyolojisi ve antropolojisi perspektifinden gözden geçirilerek, kısıtlılıkları ortaya konmaktadır. Son olarak, Göle’nin post-Kemalizm tartışmalarında konumlandırıldığı yer üzerine bir tartışma yürütülmekte ve ideolojik ayrılıklara rağmen örtünme pratiğini ele alış biçimleri açısından Kemalist kadın hareketi ile Göle’nin epistemolojik yakınlıklarının altı çizilmektedir.
Keywords : Din Sosyolojisi, Nilüfer Göle, Post Kemalizm, Dindar Kadınlar, Örtünme

ORIGINAL ARTICLE URL