Bir Siyaset Biçimi Olarak Kuramsallaşma: Sünnî Kelam Geleneğinde İmâmetin Görünmeyen Epistemolojisi

Authors : Enes Er

Pages : 310-323

Doi:10.17335/sakaifd.1756900

View : 406 | Download : 378

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Sünnî düşüncede imâmet meselesi itikâdî olmaktan ziyade tarihsel tecrübenin ve siyasal pozisyonlanmanın bir sonucu olarak şekillenmiştir. Bu çerçevede makale, Sünnî imâmet anlayışının geç teorileşmesinin sadece epistemolojik nedenlerle izah edilmesinin yetersiz olduğunu, bunun aynı zamanda siyasî bir stratejiye işaret ettiğini ortaya koymaktadır. Daha açık bir ifadeyle İslam siyaset düşüncesinde merkezi bir konu olan imâmet meselesinin Sünnî kelam geleneğinde neden geç bir dönemde kuramsallaştırıldığını sorgulamaktadır. Söz konusu gecikmenin epistemolojik yetersizlikten ziyade toplumsal düzeni koruma refleksiyle ilişkili olduğunu ifade etmektedir. Bu bağlamda teorileşme sürecini bir tür siyasal posizyon alma biçimi olarak değerlendirmektedir. Makale, hem erken dönem İslam toplumundaki imâmet tartışmalarının kelâmî literatürde nasıl ve ne zaman yer bulduğunu tarihsel veriler üzerinden incelemekte hem de teori üretiminin usûl ve ön kabullerle ilişkisini ortaya koymaktadır. Böylece İslam siyasî tarihi içindeki imâmet konusunun nasıl şekillendiğini ve Müslüman toplumdaki hangi sosyal ve politik düşüncelerin baskın olduğunu anlamayı hedeflemektedir. Bu bağlamda makale, kelam ilminin epistemolojik yapısından hareketle Sünnî imâmet teorisinin doğasını ve sınırlarını yeniden düşünmeyi amaçlamakta ve tarihsel süreklilik içinde imâmet anlayışının kelam, fıkıh ve siyaset literatürü üzerindeki dönüşümünü irdelemektedir.
Keywords : Kelam, Politik-Teoloji, Teorileşme, Pratik, Usul, Metot

ORIGINAL ARTICLE URL