Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmaların maliyet girdi odaklı etkinlik analizi

Authors : Şenol BARDİ
Pages : 15-25
Doi:10.47542/sauied.1220749
View : 70 | Download : 56
Publication Date : 2023-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Çalışmanın amacı, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmaların girdi odaklı veri zarflama analizi yöntemi ile firma etkinliklerinin belirlenmesinde rolü olan maliyet girdi değişkenlerinin tespit edilmesidir. BİST metal eşya makine elektrikli cihazlar ve ulaşım araçları sektöründe yer alan 14 firmanın dört yıllık mali tablolarında yer alan verilerden faydalanılarak firmaların maliyet yönetim etkinlikleri ölçülmeye çalışılmıştır. Etkinliklerin tespitinde Veri Zarflama Analizi yöntemi insert ignore into journalissuearticles values(VZA); kullanılmıştır. Çalışmada girdi odaklı ölçeğe göre sabit getiri modeli insert ignore into journalissuearticles values(CCR); tercih edilmiştir. Ayrıca firmaların zamana dayalı olarak etkinliklerindeki değişimi görmek için VZA tabanlı Malmquist Toplam Faktör Verimliliği insert ignore into journalissuearticles values(MTFV); Endeksi yaklaşımı da kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre MTFV indeksi bileşenleri olan Teknik Etkinlikteki Değişimde insert ignore into journalissuearticles values(TED); %1,8; Ölçek Etkinlik Değişiminde insert ignore into journalissuearticles values(ÖED); %1,5; Teknoloji Değişiminde insert ignore into journalissuearticles values(TD); % 5,9 oranında azalma tespit edilmiştir. 2016-2021 döneminde firmalar %1,8 kaynak israfında bulunmuşlardır. Ölçek etkinliğindeki azalma, firmaların varlıklarını verimli kullanamadıkları anlamına gelmektedir. 2016-2021 döneminde firmaların yıllık ortalama verimlilik kaybı %7,6 olarak hesaplanmıştır. Teknoloji değişimindeki azalma, verimlilik kaybının asıl nedenini oluşturduğu görülmüştür. 2019-2020 dönemi hariç dört dönemde de verimlilik kayıpları yaşanmıştır. TFV’nin en düşük insert ignore into journalissuearticles values(%15,1); düzeyde yaşandığı dönem 2016-2017 dönemi olmuş; 2019-2020 döneminde verimlilik artışı ise %4,8 olarak gerçekleşmiştir. Otomotiv sektörü firmalarının etkinliklerinin belirlenmesinde maliyet girdi değişkeni olarak kullanılan pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile finansman giderleri oranlarının düşük düzeyde olması firmaların etkinlik sağlamalarında rolü olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : BİST, Veri Zarflama Analizi, Maliyet Etkinlik Ölçümü

ORIGINAL ARTICLE URL