GEÇ KAPİTALİZM VE MEKÂNIN DENEYİM EKONOMİSİ BAĞLAMINDA ÜRETİMİ: TÜRKİYE’DE ÖZÇEKİM (SELFIE) MÜZELERİ

Authors : Evren Ülkeryıldız, Gaye Topa Çiftçi, Ayşe Şekerci Şenoğlu

Pages : 717-743

View : 75 | Download : 50

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Geç kapitalizmde müzelerin geldiği nokta kültür nesnelerinin sergilenişinden mekânın özçekim ile harmanlanan gösterimine dönüşmüş durumdadır. Türkiye’de resmi statüde müze olarak tanımlanmayan ancak birer kültür endüstrisi işletmesi olarak faaliyet gösteren özçekim (selfie) müzeleri bu değişimde kilit bir rol oynamaktadırlar. Sergileme ile gösteri arasındaki çizgiyi bulanıklaştıran mekânı deneyimleme kültürünün; özçekim müzeleri aracılığıyla, 21. yüzyıl toplumunun gözünde mekânı nasıl dönüştürdüğü bu çalışmanın temel araştırma konusunu oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında amaçlı örneklem olarak seçilen özçekim müzelerinin, deneyim ekonomisine adaptasyonu neticesinde, deneyim mekânı üretiminin somut örneklerini oluşturduğu öngörülmektedir. Çünkü özçekim müzeleri mekânı deneyimleme eylemimizi yeniden düşünmeye yardımcı olabilecek geç kapitalizmin sanat anlayışına dair potansiyel bir dizi çelişkinin ve uyumlanmanın birleşimini sunmaktadır. Bu açıdan makale özçekim müzelerinde üretilen mekânların deneyim ekonomisine nasıl gömüldüğünü sorgulamak amacı ile Türkiye’deki özçekim müzelerine dair netrografik bir analiz ortaya koymaktadır. Araştırma yöntem olarak; mekân ile etkileşime giren medya ortamlarında “instagramlanabilir mekân” deneyimi hizmeti sunan ve müze olarak isimlendirilen işletmelere dair kapsamlı bir vaka analizini içermektedir. Bu amaçla öncelikle geç kapitalizm döneminde kültür endüstrisinin anlamı irdelenmekte; siber dünyada ve sosyal medya üzerindeki özçekim paylaşımları, özçekim müzelerinde üretilen mekânlar bağlamında incelenmektedir. Erişilen bulguların değerlendirilmesiyle geleneksel müzelerin sunduğu deneyimden farklı olarak, özçekim müzelerinin mimariyi kullanarak deneyim ekonomisi ile uyumlandıkları, böylelikle sergi alanlarının deneyim mekânlarına dönüştüğü, bu durumun da geç kapitalizmdeki sanat anlayışının bir yansıması olduğu sonuçlarına varılmaktadır.
Keywords : Özçekim müzeleri, Instagram, Deneyim mekânı, Geç kapitalizm, Deneyim ekonomisi.

ORIGINAL ARTICLE URL