KÂĞIDIN VE BASKININ UZAKDOĞU’DAKİ YOLCULUĞU: ÇİN’İN MATBAA MİRASI ÜZERİNE TARİHSEL BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Burçak Balamber

Pages : 801-822

Doi:10.20488/sanattasarim.1805129

View : 25 | Download : 20

Publication Date : 2025-10-20

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, kâğıdın keşfi ile birlikte gelişen ve Çin’de köklenen ağaç kalıp baskı (woodb- lock printing) tekniğinin tarihsel evrimini incelemektedir. Antik Çin’de kullanılan mühür, taş yazıt ve stensil gibi ilkel çoğaltma yöntemlerinin, ağaç kalıp baskının öncülleri olduğu vurgulanmış, bu tekniklerin Çin kültüründe yaygınlaşması arkeolojik bulgular ve yazılı kaynaklar ışığında değerlendirilmiştir. Tang ve Song Hanedanlıkları dönemlerinde dinî, edebî ve bilimsel metinlerin çoğaltılmasında yoğun biçimde kullanılan bu teknik, yalnızca Çin entelektüel yaşamını değil, aynı zamanda matbaanın Batı’da gelişimini de dolaylı yol- dan etkilemiştir. Makale, Çin’de geliştirilen ağaç kalıp baskı tekniğinin tarihsel gelişimini ve kültürel etkilerini inceleyerek, bu tekniğin neden Doğu Asya’da uzun süre etkin kalırken Batı’da yerini hızla mekanik tipo baskıya bıraktığını tartışmakta ve teknik, dil, kültür ve ideoloji faktörlerinin bu ayrışmadaki rolünü değerlendirmektedir. Literatür taraması ve tarihi belge incelemeleriyle şekillenen bu araştırma, Çin’de baskı yöntemlerinin gelişim sü- recine odaklanırken, bu sürecin kültürel, teknik ve tarihsel bağlamdaki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, Doğu Asya’da yazılı kültürün yayılmasın- da ağaç kalıp baskı tekniğinin belirleyici rolünü gözler önüne sermektedir.
Keywords : Ağaç baskı, Ağaç kalıp baskı, Yüksek baskı, Kâğıdın icadı, Çin.

ORIGINAL ARTICLE URL