YILDIZ PORSELEN FABRİKASI İLE FRANSIZ SÈVRES PORSELEN FABRİKASI ARASINDA BİÇİMSEL VE ESTETİK ETKİLEŞİM

Authors : Gamze Görgünay

Pages : 1353-1370

Doi:10.20488/sanattasarim.1828423

View : 65 | Download : 181

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Review Paper

Abstract :Topkapı Sarayı’ndaki en kapsamlı Osmanlı porselen koleksiyonunu Yıldız Porselen eserleri oluşturmaktadır. 19. yüzyıl sonlarında faaliyet göstermeye başlayan Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası, üretimlerinde Fransız Sèvres Porselen Fabrikası’nın biçimsel ve dekoratif yaklaşımlarından etkilenmiştir. Bu çalışmada, söz konusu etkileşim, tarihsel, sanatsal ve teknik bağlamlarıyla birlikte ele alınmakta; Batı’ya özgü estetik anlayışın Osmanlı porselenine yansıma biçimleri incelenmektedir. Araştırma kapsamında, Yıldız ve Sèvres fabrikalarına ait kaideli vazo formları seçilerek, biçim, bezeme, malzeme ve teknik gibi açılardan karşılaştırmalı görsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada, doküman incelemesi temel veri toplama tekniği olarak benimsenmiştir. Bu doğrultuda, seçilen örneklerdeki benzerlikler yalnızca yüzeysel biçimsel ortaklıklarla sınırlı kalmayıp, estetik tercihlerin ve üretim anlayışının da aktarımını yansıtmaktadır. Elde edilen bulgular, Sèvres’te geliştirilen form ve süsleme anlayışının, Yıldız üretimlerine biçimsel düzeyde yansıdığını göstermektedir. Çalışma, Osmanlı’da Batı etkisindeki seramik üretimini anlamaya yönelik görsel ve kavramsal bir kaynak sunmakta; tarihsel etkileşimlerin sanat üretimi üzerindeki somut etkilerini ortaya koymaktadır.
Keywords : Yıldız sarayı porseleni, Sévres porseleni, görsel analiz, seramik, Osmanlı sanatı.

ORIGINAL ARTICLE URL