Savunma Tedarik Stratejilerine Dayalı AHP ve Hedef Programlama ile Senaryo Bazlı Tedarikçi Seçimi

Authors : Oğuzhan Ünlü, Memduh Begenirbaş, Kemal Gürol Kurtay

Pages : 205-268

Doi:10.54078/savsad.1693178

View : 130 | Download : 219

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, savunma alanında tedarikçi seçimi özelinde literatürde yer alan kriterler incelenmiş; savunma strateji ve yöntemleri SWOT analizi aracılığıyla karşılaştırılmış; belirlenen kriterlerin ağırlıkları çok kriterli karar verme yöntemleriyle hesaplanmış ve nihayetinde matematiksel modelleme ile en uygun tedarikçinin seçimi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, savunma tedariki kapsamında temin edilmesi planlanan kritik askerî haberleşme sistemine yönelik tedarikçi seçiminin nicel yöntemlerle gerçekleştirilmesine olanak tanıyan bir metodoloji sunmaktadır. Jenerik olarak savunma tedariki kapsamında haberleşme sistemi örneği üzerinden yapılmış olan bu çalışma farklı cihaz ve ekipmanlar içinde uygulanabilecek bir metodolojiye sahiptir. Çalışmada tedarikçi ağırlıklarının hesaplamaları AHP yöntemiyle yapılmıştır. Tedarikçi ağırlıkları belirlendikten sonra en iyi tedarikçinin seçimi için matematiksel model oluşturulmuş ve bulunan ağırlık değerleri hedef programlamada kullanılmıştır. Savunma tedariki kapsamında ihtiyaç makamının isteklerini karşılamak maksadıyla tedarik süresi, satın alma maliyeti, talep ve taşıma maliyeti gibi kısıtlar çalışmada ele alınmıştır. Çalışmada farklı senaryolara göre tedarikçi seçimine yönelik analizler yapılmıştır. Bu senaryolar barış, ekonomik kriz, gerginlik, stratejik öncelik, ambargo ve teknolojik üstünlük teması olmak üzere 6 farklı durumu bize göstermektedir. Buradaki amaç savunma tedarikinde yaşanması çok muhtemel olan bu senaryolara göre hangi durumda hangi tedarikçinin seçilmesinin; savunma tedariki açısından en fazla faydayı sağlayacağının matematiksel olarak hesaplanmasına yönelik bir metodoloji sunulmasıdır. Analizler sonucunda senaryolara göre tedarikçilerin farklılaştığı görülmüştür. Senaryolardan elde edilen sonuçlar savunma tedarik strateji ve yöntemleri ile ilişkilendirilerek ihtiyaç makamının hangi senaryoda hangi tedarik yöntemini uygulamasının en büyük faydayı sağlayacağına göre çıkarımlarda bulunulmuştur. Farklı senaryolarda farklı sapma değerlerine ulaşılmış bu durumda karar vericilere hangi durumda hangi stratejinin uygulanmasının savunma tedarikini geliştireceğine vurgu yapılmıştır. Çalışma savunma tedariki kapsamında sözel olarak yapılan birçok değerlendirmenin sayısal bir metodoloji temelinde AHP-Hedef Programlama bütünleşik yöntemini kullanması ile farklılaşmıştır.
Keywords : Savunma tedariki, Tedarikçi seçimi, Savunma tedarik stratejisi, AHP, Hedef programlama

ORIGINAL ARTICLE URL