Yaşar Kemal’in “Kuşlar da Gitti” Adlı Romanında Ad ve Ad Soylu Sözcüklerle Kurulan İkilemelerin Yapısı

Authors : Eray Bilge

Pages : 412-443

Doi:10.71218/asobid.1788141

View : 122 | Download : 93

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının realist, gözlemci ve toplumcu yazarlarından Yaşar Kemal; “Kuşlar da Gitti” romanında sosyo-kültürel anlamda çöken halkı, toplumun geçirdiği olumsuz değişimleri ve insanların vurdumduymaz tavırlarını Florya’da kuş satan çocuklar ile bu kuşlar için gelen kişilerin diyaloğu aracılığıyla yalın bir üslupla anlatır. Eserlerinde Çukurova’yı ve yöre insanının dertlerini, geçim sıkıntısını yansıtmayı kendisine bir görev edinen yazar; bu geleneğin dışına çıkarak “Kuşlar da Gitti” adlı romanında sosyal eleştiri üzerinde durmuştur. Genellikle köylü- ağa çatışmalarını, Çukurova’nın sarı sıcağında çalışmak zorunda olan işçileri ve içinde bulundukları durumları tüm çıplaklığıyla ve gözlemci bakış açısıyla eserlerinde yansıtırken burada içerik bakımından bir değişiklik yapmıştır. Bu eseri olay odaklı değildir. Şaşırtıcı, sürükleyici ve çarpıcı bir hikâyesi ve olaylar zinciri yoktur ancak içerdiği mesajlar bakımından dikkate değerdir. Verdiği mesajlar tüm insanları ilgilendiren güncel, toplumsal ve evrensel konulardan seçilmiştir. Ayrıca Yaşar Kemal’in çoğu romanı taşra merkezliyken burada mekân kent seçilmiştir: Florya. Konu, tema ve mekân arasında bir ilişki olduğu açıktır. Yazar bu üç ana unsuru sağlam zemine oturtmuştur. Akıcı ve kıvrak bir üsluba sahip olan yazar, dilimizin söz varlığı unsurlarını “Kuşlar da Gitti” eserinde kullanmayı ihmal etmemiştir. Bu unsurlar arasında ikilemelere sıkça yer vermiş ve ikilemeleri ustalıkla kullanmıştır. Romanında farklı anlam ve yapıdaki ikilemeleri kullanarak anlatımı zengin hâle getirmiş ve okuyucusuna geniş anlam alanları sunmuştur. Bu çalışmada yalnızca eserde yer alan ad ve ad soylu sözcüklerle oluşan ikilemeler tespit edilmiş, anlam ve yapı bakımından incelemeye tabi tutulmuştur. Romanda farklı yapılarda 150 tane ad ve ad soylu sözcükle kurulmuş ikilemeye yer verildiği görülmüş; bu ikilemeler, geçtiği sayfalarla işaretlenerek çalışmaya dâhil edilmiştir. İncelemeden hareketle Yaşar Kemal’in ikileme varlığı ve onları kullanma yeteneğinden yola çıkarak Türkçedeki ikilemeler ve bunların yapı alanları saptanmaya çalışılmıştır.
Keywords : İkilemeler, Yaşar Kemal, Kuşlar da Gitti, Yapı, Anlam.

ORIGINAL ARTICLE URL