- SDE Akademi Dergisi
- Cilt: 5 Sayı: 2
- BİR AYDINLANMA ELEŞTİRİSİ: KARŞI AYDINLANMA DÜŞÜNCESİNDEN KARŞI DEVRİM’E
BİR AYDINLANMA ELEŞTİRİSİ: KARŞI AYDINLANMA DÜŞÜNCESİNDEN KARŞI DEVRİM’E
Authors : Hayati Özgür
Pages : 270-304
Doi:10.58375/sde.1653539
View : 40 | Download : 69
Publication Date : 2025-05-30
Article Type : Review Paper
Abstract :Bir düşünsel/zihni hareketin adı olarak aydınlanma,geleceğe dönük şekilde idealize ettiği kavram, söylem ve tasarımlarıyla, insanlık tarihinde bir dönüm noktasını/kırılmayı ifade etmektedir. Aydınlanmanın gelecek anlatısı, mutlak, radikal ve evrensel yönelimlidir. Bu bakımdan aydınlanma düşüncesi, farklılıkları göz ardı eden/itibarsızlaştıran/yok sayan bir yaklaşıma içkindir. Evrensellik söylemi üzerinden bilhassa meşruiyet devşiren bu anlayış, aydınlanmaya ilişkin eleştirel literatürün de başlıca dayanaklarındandır. Karşı aydınlanma düşüncesi,özde aydınlanmanın her şeyi akla dayandıran ve aynı aklı mutlaklaştıran bu yaklaşımına bir itirazdır. Kavram bu yönüyle, aydınlanmanın tek tipleştirici kavramsallaştırmasına karşı, farklılıklar temelinde bir tavır olarak değerlendirilmelidir. Karşı devrim olgusu, Fransız devriminde tatbik edilen sürece toptan bir reddediş haliyle izah olur. İki kavram için de aydınlanma karşısında eleştirel bir tutum içinde olma hali esastır, karşı devrimde devrimci şiddete yönelen tepki, karşı aydınlanma düşüncesinde aydınlanmanın akıl üzerinden geliştirdiği radikal söylemlerinde karşılık bulmaktadır.Keywords : Aydınlanma, Devrim, Fransız Devrimi, Akıl, Evrensellik
ORIGINAL ARTICLE URL
