Aristotelesçi Klasik Mantıktan Fregeci Modern Mantığa Geçişte Cevher Fikrinin Dönüşümü

Authors : Hasan Remzi Eker

Pages : 223-240

Doi:10.21497/sefad.1550491

View : 255 | Download : 169

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Aristotelesçi klasik mantıkta cevher düşüncesi varlığın somut bireysel varlığın bilgisine dayalı olduğunu iddia etmektedir. Bu sebeple, adların adlandırdığı nesnelerin varlığın kendisine yönelik bir ilişkisi söz konusudur. Kant’ın transandantal düşüncesiyle birlikte Aristotelesçi cevher düşüncesinin yerini bilgimizle uyumlu nesne anlayışının aldığı görülmektedir. Fregeci modern mantıkla beraber bu tartışma dilin mantıksal formuna dayalı olarak mantıksal nesneden bahsedilmesine dönüşmüştür. Bu çalışmada Aristotelesçi klasik mantıkta karşımıza çıkan cevher düşüncesinin Fregeci modern mantığa geçildiğinde nasıl bir dönüşüme uğradığı sorusuna cevap aranmıştır. Yöntem olarak, Aristotelesçi klasik mantık anlayışı ile Fregeci modern mantık anlayışındaki temel farklılık cevher kategorisi bakımından analiz edilmiştir. Bu farklılığa kurucu etkisi olan Kant’ın transandantal mantık anlayışı ise Aristotelesçi mantığa getirdiği eleştiriler ve Frege’nin düşüncesine etkileri bakımından incelenmiştir. Frege’ye göre dilin mantığı aritmetiğin mantığa indirgenmesini sağlayacak şekilde analitik a priori bir yapıdadır. Sonuç olarak, Fregeci modern mantıkta dilin fonksiyon ve argüman temelli yapısına göre önermenin elde ettiği doğruluk değerinin bir mantıksal nesne olarak açıklanması mümkündür. Böylece mantıksal nesne Aristotelesçi cevher düşüncesine bağlı olmaksızın önermenin mantıksal formuna göre değerlendirilebilir.
Keywords : Cevher, mantıksal nesne, Aristoteles, Kant, Frege

ORIGINAL ARTICLE URL