TÜRK ANAYASA HUKUKUNDA MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARIN ONAYLANMASINA DAİR KURAL VE İSTİSNALAR REJİMİNİN ANALİZİ. (İSVEÇ VE FİNLANDİYA’NIN NATO’YA KATILIM SÜRECİ ÖRNEKLİĞİNDE BİR DEĞERLENDİRME)

Authors : Halit Serhan Ercivelek
Pages : 1285-1320
Doi:10.15337/suhfd.1579650
View : 79 | Download : 49
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Ulusal hukuk ağırlıklı monist sistemi benimseyen devletlerde, milletlerarası andlaşmaların geçerlilik kazanmaları için akit ülke tarafından onaylanması gerekir. Onay bir iç hukuk işlemidir. Onay işlemine kimi devletlerde sadece yasama, kimi devletlerde sadece yürütme, kimi devletlerde ise yasama ve yürütme kolektif şekilde yetkilidir. İsveç ve Finlandiya ile NATO üyesi ülkeler arasında aktedilen katılım protokolünün Türk iç hukukunda onaylanması 15 ayı aşkın bir sürede gerçekleşmiştir. Oldukça karmaşık şekilde işleyen süreç; İsveç ve Finlandiya’nın NATO üye devletleri ile imzaladıkları katılım protokolü, Türkiye, İsveç, Finlandiya arasında imzalanan üçlü muhtıra, TBMM’nin onayı uygun bulma kanunu, Cumhurbaşkanı’nın onay kararı olmak üzere farklı nitelikte hukuki işlemlerden oluştu. Bu çalışmamızda İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya katılmaları için aktedilen katılım protokollerinin geçerli olabilmesi için Türkiye’nin verdiği onay kararı, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasına dair Anayasal rejim ve uygulamalar ışığında irdelenmiştir. İncelemelerimizde konuyu düzenleyen pozitif hukuk kaynakları, Anayasal sistemimiz, hükümet sistemi tercihi ve bu sistemin bel kemiğini oluşturan kuvvetler ayrılığı uygulaması birlikte değerlendirilerek hukuki bir perspektif ortaya konmaya çalışılmıştır. Anayasa hukuku bir yönüyle de politikanın hukukudur. Bu nedenle çalışmamızda hukuktan kaynaklanan yetkilerin kullanımı - kullanılmaması tercihlerinde etkin olan politik ve diplomatik faktörlere de –işaret etmekle sınırlı olsa da – değinilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Milletlerarası andlaşmalar, TBMM’nin Onay süreci, İstisnalar rejimi, NATO Katılım Protokolü.

ORIGINAL ARTICLE URL