Oğuzların Deşt-i Kıpçak’tan Göç Etmelerine Sebep Olan Faktörler: Oğuz–Hârizm Yolu

Authors : Bekzod Abdirimov

Pages : 21-36

Doi:10.23897/usad.1773442

View : 178 | Download : 182

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Orta Asya’da Deşt-i Kıpçak coğrafyasında yaşayan Oğuzların X-XI. yüzyıllarda güney ve güneydoğuya doğru gerçekleştirdikleri göç hareketlerinin temel sebeplerinden biri olarak iklim faktörü ele alınmıştır. Özellikle Orta Çağ’ın Sıcak Dönemi’nde bölgede yaşanan kuraklık ve otlak yetersizliği, göçebe toplulukların yeni yaşam alanları aramasına neden olmuştur. Makalede, bu doğal değişimlerin göç süreçlerine etkisi, sadece siyasi ve kültürel bağlamda değil, ekolojik ve iklimsel açıdan da çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, Oğuzların Hârizm’e ve Horasan’a olan göç güzergâhları detaylı biçimde incelenmiş; Siriderya’nın Canaderya kolu ve Amuderya’nın Akçaderya (Baraktom) vadisinin göç yolları olarak öne çıkmasının coğrafi ve ekonomik nedenleri açıklanmıştır. Ayrıca, Hârizm’in Memûnîler ve Altuntaşlar hanedanları döneminde Oğuzlarla kurduğu siyasi ve toplumsal ilişkiler, bölgenin demografik ve jeopolitik yapısına olan etkileriyle birlikte ele alınmıştır. Bu bağlamda, Selçuk oğullarının Hârizm’e girişleri ve burada yerleşme süreçleri, bölgedeki siyasi ittifaklar ve güç mücadeleleri çerçevesinde analiz edilmiştir.
Keywords : Altuntaşlar, Amuderya, Ekolojik Faktör, Hârizm, İklim Değişimleri, Oğuzlar, Orta Çağ’ın Sıcak Dönemi, Siyasî Kriz, Tabiî Şartlar

ORIGINAL ARTICLE URL