SELÇUKLU TARİHİNİN AZ BİLİNEN BİR KAYNAĞI: HASAN-I YEZDÎ’NİN CÂMİ‘U’T-TEVÂRÎH-İ HASENÎ İSİMLİ ESERİ

Authors : Bülent ÖZKUZUGÜDENLİ

Pages : 143-166

View : 43 | Download : 10

Publication Date : 2016-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Timurlu dönemi müellifi Hasan-ı Yezdî’nin Câmi‘u’t-tevârîh-i Hasenî isimli Farsça eserinin Selçuklular kısmının; tanıtımı ve değerlendirmesini ihtiva etmektedir. Müellifin hayatı ve eserlerine değinildikten sonra, eserin muhtevası, önemi ve kaynaklarından bahsedilmiş, eserin Selçuklular kısmının kaynak değeri ortaya konulmuş, ayrıca eserin dil ve imlâ hususiyetleri, nüshaları incelenmiş ve eser üzerinde yapılan çalışmaların bir değerlendirmesi yapılmıştır. Tam adı Tâcu’d-dîn Hasan b. Şihâb b. Huseyn-i Yezdî olan müellif takriben 793/1390-91 yılında doğmuş, Timurlular’dan Mîrzâ İskender b. ‘Omer Şeyh ve Mîrzâ Sultan Ebu’l-Muzaffer Muhammed Bahadır b. Baysungur’un hizmetinde bulunmuştur. Müellif Câmi‘u’t-tevârîh-i Hasenî isimli eserini telife Timurlular’dan Mîrzâ Sultan Ebu’l-Muzaffer Muhammed b. Baysungur b. Şâhruh adına 855/1451 yılında başlamışsa da, onun 855 yılı Zî’l-hicce ayında insert ignore into journalissuearticles values(25 Aralık 1451-22 Ocak 1452); kardeşi Ebu’l-Muzaffer Babür b. Baysungur tarafından öldürülmesi üzerine eserini Ebu’l-Muzaffer Babür b. Baysungur’a ithaf etmiştir. Müellifin hayatının bundan sonraki bölümü ve ölüm tarihi hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgi yoktur. Câmi‘u’t-tevârîh-i Hasenî, başlangıçtan müellifin kendi zamanına kadar gelen genel bir İslâm tarihidir. Câmiʻu’t-tevârîh-i Hasenî, Selçuklular ve özellikle de Sultan Sencer devri için en tafsilatlı kaynaklardan birisidir. Eserin Selçuklu tarihi için asıl önemi, müellifin, başta Sencer-nâme insert ignore into journalissuearticles values(veya Rezm-nâme-yi Sencerî ya da Rûz-nâme-yi Sencerî); olmak üzere, günümüze ulaşmayan bazı kaynaklardan sık sık alıntılar yapmış olmasından gelmektedir. Câmiʻu’t-tevârîh-i Hasenî’nin iki yazma nüshası günümüze ulaşmıştır: 1. İran Millî Kütüphanesi insert ignore into journalissuearticles values(Kitābkhāna-yi Millī-yi Īrān, Tahran);, nr. 1330. 2. Süleymaniye Kütüphanesi insert ignore into journalissuearticles values(İstanbul);, Fatih 4307.
Keywords : Hasan ı Yezdî, Câmiut tevârîh i Hasenî, Selçuklular, Sultan Sencer, Selçuklu tarih yazıcılığı

ORIGINAL ARTICLE URL