Türkiye Selçuklu Emîri Mübârizeddîn Armağanşâh ve İmar Faaliyetleri

Authors : Mahmut Demir

Pages : 23-52

Doi:10.23897/usad.1623343

View : 110 | Download : 66

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye Selçuklu Emîri Mübârizeddîn Armağanşâh, Selçuklu devlet teşkilatı içerisinde üstâdüddârlık, atabeglik ve sübaşılık gibi mühim görevlerde bulunmuş, gulam kökenli bir devlet adamıdır. Türkiye Selçuklularının yükseliş devrinde Sultan I. Alâeddîn Keykubâd’ın, II. Gıyâseddîn Keyhüsrev’in ve Melik İzzeddîn Keykâvus’un hizmetlerinde bulunmuştur. Emîr Mübârizeddîn Armağanşâh, kendisi gibi mühim bir devlet adamı olan Mübârizeddîn Ertokuş’un azatlı kölesidir. Onun yokluğunda hem idarî görevlerini üstlenmiş hem de vakıflarının mütevelliliğini yürütmüştür. Böylelikle Mübârizeddîn Ertokuş’un her anlamda halefi olmuştur. Siyasî kariyeri boyunca Sultan II. Gıyâseddîn Keyhüsrev’in kardeşlerinin siyaseten katli ve devletin karşılaştığı en büyük isyan hareketi olan Babaî ayaklanmasına müdahale gibi iki büyük görev ona verilmiştir. Nitekim kendisi bu ayaklanmanın bastırılması için vermiş olduğu mücadeleler sırasında asiler tarafından öldürülmüştür. Mübârizeddîn Armağanşâh’a verilen bu kritik görevler, özellikle II. Gıyâseddîn Keyhüsrev iktidarında ona duyulan güveni açıkça ortaya koymaktadır. Devlet içerisinde hayatî bir yer edinmiş olan Mübârizeddîn Armağanşâh’ın, kendisinden önceki büyük emîrler gibi bâni yönü de bulunmaktadır ve bu yönü pek bilinmemektedir. Özellikle Denizli’de bulunan ve bâni ismi yanlış okunduğu için Mübârizeddîn Armağanşâh ile ilişkilendirilmeyen kitabe onun Denizli’de imar faaliyetlerinde bulunduğunun epigrafik delilidir ve günümüze kadar bu konu üzerinde yeterince durulmamıştır. Hâlbuki kendisi başarılı siyasî kariyerinin yanında, bazı imar faaliyetleri de gerçekleştirmiştir. Emîr, bir yandan Türkiye Selçuklu topraklarına yayılmış durumdaki Ertokuş vakıflarını idare etmiş, diğer yandan da Beyşehir (Konya), Antalya ve Denizli gibi yerleşim bölgelerinde bazı imar faaliyetlerinde bulunmuştur. Aynı zamanda evlenerek bir aile kurmuş ve Selçuklu tarihinde çok rastlanmayan bir şekilde onun soyundan gelen insanların varlıkları yüzyıllar sonra bile kayıtlarda görülmüştür. Mübârizeddîn Armağanşâh büyük bir zenginliğe sahip olarak Selçuklu topraklarında bazı eserler yaptırmış ve bunlar için vakıflar kurmuştur. Bu vesileyle de Anadolu’nun bir Müslüman-Türk vatanı hâline getirilmesinde emeği geçen tarihî şahsiyetlerden olmuştur.
Keywords : Türkiye Selçukluları, Emîr Mübârizeddîn Armağanşâh, II. Gıyâseddîn Keyhüsrev, Antalya, Denizli

ORIGINAL ARTICLE URL