Devlet Başkanının Sorumluluğu Yönünden Türk Anayasalarının Karşılaştırılması

Authors : Muhammet Esat Bolat, Mehmet Hatipoğlu

Pages : 233-251

Doi:10.52642/susbed.1468758

View : 88 | Download : 59

Publication Date : 2024-08-30

Article Type : Research Paper

Abstract :1800’lü yıllarda başlayan Osmanlı-Türk anayasacılık hareketlerinden günümüze kabul edilen anayasalarda farklı hükümet sistemleri benimsenmiştir. Benimsenen farklı hükümet sistemlerinin bir sonucu olarak devlet başkanının sorumluluğu da değişiklik göstermiştir. İlk Osmanlı-Türk Anayasası olan 1876 tarihli Kanun-i Esasî’de padişahın tek başına muktedir ve sorumsuz bir yapıda olması 1909 değişikliklerine kadar sistemi “parlamentolu monarşi” haline getirmiştir. 1909 değişiklikleriyle birlikte kuvvetler ayrılığına dayalı bir sistem benimsenmiş ancak yaşanan hadiseler sonucu uzun ömürlü olmamıştır. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türkiye’de uzun bir süre parlamenter sistem uygulanmıştır. Hükümet sistemlerindeki değişime konu anayasal düzenlemeler, devlet başkanının sorumsuz yapısını zaman içerisinde sorumlu hale getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle sorumluluk kavramına kısaca değinilerek tarihsel süreç içerisinde Türk anayasalarındaki devlet başkanının sorumluluğu analiz edilmiştir. Çalışmanın spesifik alanını oluşturan devlet başkanının sorumluluğu Osmanlı-Türk anayasalarında karşılaştırılmış ve bu karşılaştırmalar sonucunda anayasa hukuku literatürüne ilişkin öneriler sunmak amaçlanmıştır. Yetki ve sorumlulukta paralellik ilkesi açısından kısmen bir değerlendirme yapılan çalışmaya göre, devlet başkanının yetki ve sorumluluğunun doğru orantılı olması gerektiği aksi takdirde meşrûiyet krizinin yaşanacağı ve siyasî yönetim krizlerinin ortaya çıkacağı sonucuna varılmıştır.
Keywords : Devlet başkanının sorumluluğu, Osmanlı Türk Anayasaları, Türk Anayasalarında Hükümet Sistemleri, Yetki ve Sorumlulukta Paralellik İlkesi

ORIGINAL ARTICLE URL