Küresel Tedarik Zinciri Şokları ve Ticaretle İlişkili Finansal Piyasa Tepkileri

Authors : Ayça Pekmez Bahçeci, Mehmet Pekmezci, Burak Büyükoğlu

Pages : 659-671

Doi:10.29249/selcuksbmyd.1786557

View : 122 | Download : 237

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Küresel tedarik ağları, ticaret politikalarındaki değişiklikler, lojistik darboğazlar, pandemiler ve jeopolitik çatışmalar sonucunda krizlere karşı daha savunmasız hale gelmektedir. Bu şoklar lojistik ve üretime olumsuz etkilerinin yanı sıra finansal piyasalardaki dalgalanmayı ciddi oranda artırmaktadır. Bu çalışma, küresel tedarik zinciri şoklarının borsa tepkilerini nasıl etkilediğini, özellikle karmaşık tedarik zinciri ağlarına önemli ölçüde bağımlı olan sektörlere odaklanarak araştırmaktadır. Çalışmanın veri seti 2020-2024 yılları arasındaki Amerikan Borsası hisse senedi getirileri baz alınarak oluşturulmuştur. Bu veri seti ayrıca COVID-19 kilitlenmeleri, yarı iletken kıtlığı, Rusya-Ukrayna savaşı ve Kızıldeniz güvenlik krizi gibi durumlar için olay kuklalarının yanı sıra VIX endeksi, Baltık Kuru Yük Endeksi ve Brent petrolünün fiyatı gibi sürekli göstergeleri de içermektedir. Araştırmada, Makine öğrenmesi modellerinden Karar Ağacı, Rastgele Orman ve XGBoost yöntemleri karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; tedarik zinciri şokları, hisse senedi getirilerini önemli ölçüde düşürmekte; petrol fiyatları, ticaret endeksleri ve finansal oynaklık en alakalı itici güçler olmaktadır. Ayrıca, tedarik zinciri kesintilerinin, operasyonel verimsizliklerin ötesine geçerek, ticaret bağlantılı finans piyasalarının dinamikleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords : Küresel Tedarik Zinciri Şokları, Borsa Getirileri, Makine Öğrenmesi, Uluslararası Ticaret

ORIGINAL ARTICLE URL