Türk Halk Hekimliğinde Günah Keçisi Arayışı “Göçürme”

Authors : Berna Kolot

Pages : 97-117

Doi:10.21563/sutad.1361192

View : 205 | Download : 135

Publication Date : 2025-08-26

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanoğlu, var oluşunun ilk anından beri hayatta kalma mücadelesi vermiş, uzun soluklu bir yaşam için sağlıklı olmanın yollarını aramıştır. Hayatta kalmak ve sağlıklı olmak isteyen insanoğlu zaman zaman çeşitli hastalıklara maruz kalmıştır. İnsanların yakalandığı bu hastalıkların ölümle dahi sonuçlandığı görülmüştür. Günümüzdeki gibi hastane, sağlık ocağı vb. tedavi imkânlarının bulunmadığı zaman ve mekânlarda insanlar hastalıklara çare bulmaya çalışmıştır. Halkın, imkân dâhilinde doğanın katkısı ile birlikte hastalıklara karşı geliştirdiği yöntem ve teknikler zamanla halk hekimliği adını almıştır. Kadim dönemlerde şamanlar/kamlar gibi mistik güçleri olduğuna inanılan insanlar hastalıklara karşı mücadele vermiş ve birbirinden farklı sağaltma teknikleri ile insanları tedavi etmiştir. Zamanla emci, otacı, efsuncu, ocaklı gibi pek çok sağaltıcı ve sağaltım tekniği ortaya çıkmıştır. Bu sağaltım tekniklerden bir tanesi de hastalığı bir başka canlı-cansız varlığa aktarma/devretme anlamlarına gelen göçürmedir. Göçürmenin temel noktası, sağaltmayı gerçekleştirecek olan şifacının, kişideki hastalığı çeşitli ritüeller ve tekniklerle günah keçisi olarak seçtiği bir başka varlığa aktarmasıdır. Hastalığı canlı-cansız herhangi bir varlığa göçürerek kişiyi hastalıktan kurtarma işleminin Anadolu sahası Türk halk hekimliğinde kendine çokça uygulama alanı bulduğu görülmüştür. Buradan hareketle belirli bir çerçeve oluşturmak adına bu çalışmada, kişideki hastalığın doğrudan canlı ya da cansız herhangi bir nesneye yolculayarak nesnenin ortadan kaldırılmasına yönelik gerçekleştirilen işlemler esas alınmıştır.
Keywords : halk hekimliği, hastalık, tedavi, teknik, göçürme

ORIGINAL ARTICLE URL