Selçuklu Üslûbundaki Osmanlı Ciltlerinde Edebî Bir İbare: Şifâu’l-Kulûb Likâu’l-Mahbûb

Authors : Fatma Şeyma BOYDAK

Pages : 100-116

Doi:10.47702/sema.2022.25

View : 33 | Download : 14

Publication Date : 2022-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Orta çağ Türk-İslam ciltleri içerisinde Selçuklu ve Beylikler devrinde üretilen ciltler, çok çeşitli süslemeleri ve üzerlerinde yer alan Arapça ibareler bakımından öne çıkmaktadır. Bu dönemde ciltlerin deri kapak içleri; rûmî, bitkisel insert ignore into journalissuearticles values(hatâî); ve geometrik motiflerle tezyîn edilmiştir. Geometrik desenlerin pafta içlerine yerleştirilen çeşitli ibareler ise bilhassa dikkat çekmektedir. Makalenin konusu, bu ibarelerden biri olan “Şifâu’l-kulûb likâu’l-mahbûb” insert ignore into journalissuearticles values(Kalplerin şifası, sevgiliye kavuşmaktır); cümlesinin yer aldığı ciltlerdir. Yapılan incelemeler neticesinde kapak içinde bu ibarenin bulunduğu üç cilt tespit edilmiştir. Bunlar; Süleymaniye YEK Ayasofya: 2855, Süleymaniye YEK Ayasofya: 3881 ve BNF Persan: 1314 envanter numaralı yazma eserlerin ciltleridir. Ciltlerin kapak içi deseni 4 adet altıgen ve 1 adet 4 kollu yıldız olmak üzere 5 farklı paftadan oluşmaktadır. “Şifâu’l-kulûb likâu’l-mahbûb” cümlesi, altıgen paftaların içerisinde ½ oranında ters simetrik olarak yer almaktadır. Ciltler, 14. yüzyılın sonuna ve 15. yüzyıla tarihlendirilmiştir. İbareye Türk sanat ve mimarisinin çeşitli şubelerinde rastlamak mümkündür. Edebî eserlerde de çeşitli varyasyonlarıyla birlikte bu cümleye yer verilmiştir. Tespit edilen ciltler tezyînî özellikleriyle Selçuklu üslûbunun erken Osmanlı dönemi ciltlerinde yansımalarını göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Bilhassa kapak içlerinde yer alan Arapça ibare bu yansımanın önemli delillerindendir.
Keywords : İslam Sanatları, Selçuklu Cilt Sanatı, Şifâul kulûb likâul mahbûb, Osmanlı Ciltleri, Kapak içi

ORIGINAL ARTICLE URL