Orhun (Ötüken) Uygur Kağanlığı`nın Yıkılışında Manihaizm`in Etkisi Meselesi

Authors : Derya Deniz Gezer, Sefer Solmaz

Pages : 59-73

Doi:10.47702/sema.2024.40

View : 110 | Download : 129

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :II. Göktürk Kağanlığı’nın yıkılmasının ardından kurulan Orhun (Ötüken) Uygur Kağanlığının (744-840) ilk dönemlerindeki dini Gök Tanrı inancı olarak da bilinen Eski Türk Dini idi. Ancak kağanlığın kurulmasından kısa bir süre sonra Çin’de iktidarı elinde tutan T’ang Hanedanlığı, ortaya çıkan An Lu-shan İsyanı sebebiyle Uygurlardan yardım istedi. Moyen Çor Kağan döneminde başlayan bu yardım süreci, Bögü Kağan döneminde de devam etti. Bögü Kağan, isyanın bastırılması amacıyla Çin’in başkentlerinden birisi olan Lo-yang’da tanıştığı rahipler sayesinde Manihaizm’i tanıdı ve ülkesine döndüğünde bu dini kabul edip devletin resmi dini haline getirdi. Her ne kadar Manihaizm kağanlık döneminde büyük kitleler tarafından kabul edilmese de bu dinin Uygurlar üzerinde birtakım etkileri oldu. Araştırmalarda bu etkilerin bazıları olumlu kabul edilse de Manihaizm’de var olan hiçbir canlıyı öldürmeme ve et tüketmeme gibi Türk kültür ve yaşam tarzına uymayan yasakların, Uygurların savaşçılık özelliklerini olumsuz yönde etkilediği ve bu durumun da Orhun Uygur Kağanlığı’nın yıkılış sürecinde tesirli olduğu iddia edilmiştir. Ancak bu araştırmalarda Manihaizm’in getirdiği yasakların konumuz kapsamındaki dönemde ne derece uygulandığı üzerinde yeterince durulmamıştır. Bu çalışmada Orhun Uygur Kağanlığı döneminde Manihaizm’in yasaklarına ne derece uyulduğu ve bu dinin kağanlığın yıkılışında etkisinin olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords : Uygurlar, Manihaizm, Din, Savaş, Rahip.

ORIGINAL ARTICLE URL