İslam Coğrafyacılarına Göre Türkistan

Authors : Güngör Aksu

Pages : 173-186

Doi:10.47702/sema.2025.54

View : 149 | Download : 250

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Siyasi, askeri ve ekonomik açılardan Asya kıtasının önemli bir noktası olan Türkistan, tarih boyunca Türk topluluklarına ve devletlerine ev sahipliği yapmıştır. Bölgedeki Türk toplulukları başta Hun imparatorluğu olmak üzere Göktürk, Uygur, Türgiş, gibi büyük devletler kurmuşlar ve konumları gereği İran, Çin ve Araplar ile ilişki içinde olmuşlardır. İslam’ın bu topraklarda yayılması ile bölgede güçlü Türk Hakanlığı kurulmuştur. Türkistan, siyasî ve askerî açıdan önemli olmakla birlikte birçok Müslüman Türk aliminde yetiştiği bir coğrafya olmuştur. İslam coğrafyacıları oldukça önemli bir bölge olan Türkistan’ın sınırlarını tam olarak belirlemek adına gayret göstermiş ve çalışmalarında bu coğrafyayı ve içinde yaşayan topluklara önem göstermişlerdir. Dokuz oğuz, Oğuz, Karluk, Kırgız, Peçenek, Kimak, Türgiş başta olmak üzere Türk topluluklarının da Türkistan’ı ortaya koymak açısından yurtlarını ortaya koymuşlardır. Türk toplulukları ve yurtları üzerinden Türkistan şehirlerinin de zikredilmesi, birçok Türk şehrinin Türkistan içerisindeki konumunu verilmesi ile de Türkistan coğrafyasının sınırlarının belirlenmesini kolaylaştırmışlardır. Zira şehirlerin belirtilmesi kuzeyden güneye, güneyden doğuya ve merkezi sınırları ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Seyhun nehri başta olma üzere nehirlerinde güzergâhlarını Türkistan coğrafyasının sınırlarını belirlemek üzere kullanmışlardır.
Keywords : Türkistân, İslam, coğrafya, Tûran, Mâverâünnehir

ORIGINAL ARTICLE URL