Celâleddin Mengübertî’nin Evlilikleri ve Siyasi Kariyerine Etkileri

Authors : Abdullah Burgu

Pages : 243-259

Doi:10.47702/sema.2025.59

View : 204 | Download : 339

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Son Hârizmşah sultanı Celâleddin Mengübertî’nin yapmış olduğu evlilikler, tıpkı siyasi hayatındaki gibi çarpıcı olayları ve sonuçları beraberinde getirmiştir. Özellikle Moğollarla İndus Nehri kenarında yapılan savaş sonrasında Hindistan’a gitmek zorunda kalmış ve burada tutunabilmenin yollarını siyasi evlilikler yaparak sağlamaya çalışmıştır. Fakat onun bu tür evlilikleri siyasi kazanıma dönüşme hususunda genellikle başarısızlıkla neticelenmiştir. Hindistan’dan dönüşünde ise yine siyasi evlilik teşebbüslerine girişmiş, gerçekleştirdiği bazı menfi davranışları muasır hükümdarlar tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bu çalışma Celâleddin Mengübertî’nin yaptığı bir dizi evliliğin ve evlilik teşebbüsünün incelenmesine dayanmaktadır. Dönemin ana kaynakları üzerinden hareketle Celâleddin Mengübertî’nin bir evlilik politikasının olup olmadığı ve bunun Hârizmşahlara olan olumlu olumsuz etkileri incelenmiştir. Dolayısıyla Hârizmşahların yıkılışına dair siyasi olayları merkeze alan mevcut genel anlatının gözden kaçırdığı spesifik bir hususa odaklanılmıştır. Araştırmanın hazırlanmasında döneme bizzat şahitlik eden müelliflerin eserlerinden faydalanılmıştır. Nitekim Nesevî, Cüveynî, İbnü’l-Esîr gibi müellifler dönemin en yakın tanıkları olarak Celâleddin Mengübertî’nin evliliklerine dair olayları aktarmışlardır. Söz konusu evliliklerin veya buna yönelik teşebbüslerin ortaya çıkarılmasında kaynak tahlili yapılarak doküman analizi metodu kullanılmış ve kronolojik bir sistem takip edilmiştir.
Keywords : Hârizmşahlar, Hindistan, Celâleddin Mengübertî, Ahlat, Evlilik

ORIGINAL ARTICLE URL