HOBBES’UN LEVİATHAN’INDA DEVLETE İTAAT VE DİRENME HAKKI SORUNU

Authors : Zeki Aktaş

Pages : 29-42

Doi:10.38004/sobad.1599019

View : 70 | Download : 48

Publication Date : 2025-03-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Thomas Hobbes’un devlete itaati istisna tuttuğu hususlar ele alınmış ve buradan hareketle “Leviathan’da direnme hakkına yer var mıdır?” sorusu cevaplanmıştır. Mutlak ve bölünmez bir iktidar anlayışına sahip olan Hobbes, devlete itaatsizliği kesin olarak yasaklar ancak aynı kesinlikle devlete itaatin istisna olabileceği hususlardan da söz eder. Hobbes’un bir taraftan mutlak itaati savunması öte taraftan itaate istisna hâllerden söz etmesi farklı yorumlara yol açmıştır. Söz gelimi bir kısım araştırmacı, Hobbes’un uyruklara gerçek bir direnme hakkı vermediğini savunurken başka bir kısım ise onun metinlerinde direnme hakkı teorisinin mevcut olduğunu yazmıştır. Dahası Hobbes’un bu hususta yazdıklarının temelde çelişkili olduğunu iddia edenler kadar aynı yazıları tutarlı bir bütün olarak yorumlayanlar da vardır. Son tahlilde Leviathan’da direnme hakkından söz edilebilir ancak bunun sistematik bir teori olduğu söylenemez. Hobbes müstakil bir direnme hakkı teorisi ortaya koymaz; sadece kuruluş amacının dışına düşen bir siyasal otoriteye meşru olarak itiraz edilebilecek hususları dile getirir. Nitekim güvenli bir yaşamı devletin varoluş amacı olarak gören Hobbes’un, uyruklara sistematik bir isyan rehberi sunması makul değildir; onun amacı itaate istisna hâller üzerinden siyasal otoriteye varoluş nedenini hatırlatmaktır.
Keywords : Hobbes, Leviathan, Devlet, Siyasal İtaat, Direnme Hakkı

ORIGINAL ARTICLE URL