İSLAM KAYNAKLARINDA VE MODERN DÖNEM SÂBİÎLİK’TE TANRI TASAVVURU

Authors : Bedriye Mehtap Tosyalı

Pages : 144-153

Doi:10.38004/sobad.1749878

View : 27 | Download : 25

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kur’ân-ı Kerîm’de ismen zikredilen dinî topluluklardan biri olan Sâbiîlik (Mandeizm), tarihsel süreç içerisinde gerek İslam âlimleri gerekse modern dönemdeki araştırmacılar tarafından farklı şekillerde tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Kur’an’da Yahudilik, Hıristiyanlık ve Mecusilikle birlikte anılan bu topluluk, Kur’an’ın indiği dönemde Araplar tarafından tanınan bir dini cemaat olarak kabul edilmiştir. Ancak söz konusu ayetlerde inanç esasları, ritüelleri ve yaşadıkları coğrafyaya dair doğrudan bir bilgi yer almaması, Sâbiîliğin hem klasik İslam kaynaklarında hem de çağdaş dinler tarihi literatüründe tartışmalı bir konu haline gelmesine neden olmuştur. Bu çalışmada, İslam kaynaklarında ve modern dönemde farklı şekilde bahsedilen Sâbiîlerin Tanrı tasavvuru incelenmiş; onların tek Tanrı inancı, aracı varlıklar (ruhanîler, yıldızlar, heyâkil) anlayışı ve düalist kozmoloji çerçevesinde Tanrı ile ilişkileri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu araştırma hem klasik İslam metinlerindeki hem de modern dönem Sâbiî teolojisindeki tanrı anlayışını ortaya koymayı hedeflemektedir.
Keywords : Dinler Tarihi, Sâbiîlik, Harranlılar, Mandenler.

ORIGINAL ARTICLE URL