İngiltere’nin Hindistan Siyasetinde Herat’ın Rolü: Tehdit Algısı ve Müdahale Stratejileri (1833-1838)

Authors : Mustafa Tanrıverdi

Pages : 691-707

Doi:10.48145/gopsbad.1750434

View : 105 | Download : 373

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 19. yüzyılın ilk yarısında İngiltere’nin Hindistan siyaseti çerçevesinde Herat’ın stratejik konumunu, tehdit algılarını ve bu bağlamda geliştirilen müdahale stratejilerini ele almaktadır. Özellikle 1833-1838 yıllarındaki Herat Kuşatmaları, İngiltere ile Rusya arasında Büyük Oyun (The Great Game) olarak bilinen jeopolitik rekabetin önemli bir evresi olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, İngiltere\\\'nin Hindistan’daki çıkarlarını koruma amacının, İran’ın Herat üzerindeki egemenlik girişimlerine karşı koymasındaki belirleyici etkisi ortaya konulmuştur. İngiltere, Rusya\\\'nın İran üzerindeki artan nüfuzu karşısında Herat’ı tampon bölge olarak görmüş ve İran’ın kuşatma girişimini Hindistan için doğrudan tehdit olarak algılamıştır. Bu doğrultuda diplomatik baskılar, askerî güç gösterileri ve yerel unsurların desteklenmesi gibi çeşitli müdahale yöntemleri benimsemiştir. İran cephesinde ise Kaçar yönetimi, hem tarihsel hak iddiaları hem de iç siyasi istikrar arayışıyla Herat’ı ele geçirme çabasına girişmiş; ancak İngiltere’nin kararlı müdahalesi ve Rusya\\\'nın desteğini çekmesiyle geri adım atmak zorunda kalmıştır. Çalışma, İngiliz, İranlı ve Rus aktörlerin bölgesel çıkarlarını, diplomatik stratejilerini ve askerî müdahalelerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla analiz etmekte; Herat meselesinin yalnızca yerel değil, aynı zamanda küresel güç dengeleri açısından ne denli önemli bir kriz alanı olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Herat Kuşatması, 19. yüzyıl Asya siyasetinde sömürgeci devletlerarası rekabetin ve İran’ın jeopolitik kırılganlıklarının tipik bir örneği olarak değerlendirilmektedir.
Keywords : İngitere, Rusya, İran, Hindistan, Büyük Oyun

ORIGINAL ARTICLE URL