Yaşayan İnsan Hazinesi/Halk Ozanı Sevim Emir (Karagünlü)

Authors : Fatih SOLMAZ

Pages : 26-48

View : 55 | Download : 11

Publication Date : 2020-06-30

Article Type : Other Papers

Abstract :Tarihi kökeninde şaman, baksı, kam, bahşı adlarıyla telaffuz edilen bunun yanı sıra kopuz veya vurmalı çalgılarla şiir söyleme geleneği olan ozanlık, geçmişten günümüze kadar sürekliğini devam ettirmiş köklü bir gelenektir. Türk milletinin millî ölçüsü olan hece ölçüsüyle şiirler yazan ozanlar, toplum hayatından seçtikleri konuları, sözlü gelenek içerisinde sade, anlaşılır ve akıcı bir dil ile ele alarak halkın sözünün temsilciliğini yapmışlardır. XV. yüzyılın ilk yarısında âşık adı altında beşeri aşkı konu almaya başlayan ve şiirlerinde realist, toplumsal olaylar yer alan ve kendi hikâyelerinden, aşklarından beslenen âşıklar ozanların yerini almışlar ve kahvehane çevresinde ozanlıktan aldıkları kültürel mirası değiştirip dönüştürerek XVI. yüzyılın başından itibaren âşıklık geleneğini meydana getirmişlerdir. Çalışmada, 2005 yılında Kültür Bakanlığı’nca “Yaşayan Halk Ozanı” unvanı verilen “Karagünlü” mahlaslı Sevim Emir’in hayatı, edebî şahsiyeti ve âşıklık geleneği içerisindeki yeri tespit edilmiştir. Şiirlerini şekil, dil ve ifade açısından değerlendirmeye çalıştığımız Emir, Malatya’da yetişmiş önemli bir kadın halk ozanıdır. Babası Âşık Ali Balı’nın yanında yetişen Sevim Emir, halk şiirine hâkim ve hece ölçüsüyle güçlü şiirler yazmıştır. Tabiattan tasavvufa kadar hemen hemen her konuda ele aldığı şiirleriyle dikkat çeken Emir, insan ve toplum meselelerine değinmiş olup genellikle doğa ve insan sevgisi üzerinde durmuştur. Alevi-Bektaşi geleneği çevresinde yetişen Emir, babasından aldığı feyz ve ilhamla dinî nitelikli şiirler de yazmıştır. Karagünlü mahlaslı halk ozanı Sevim Emir, kadın ozanların ve ana sesinin toplumsal hayattaki yerini tespit etmek açısından üzerinde çalışılması gereken bir şahsiyettir.
Keywords : Yaşayan İnsan Hazinesi, Ozan, Sevim Emir, Kültür, Gelenek

ORIGINAL ARTICLE URL