Şükûfe Nihal’in Baktığı Finlandiya ve Gördüğü Türkiye

Authors : Neşe Oktay

Pages : 356-379

Doi:10.29110/soylemdergi.1544880

View : 91 | Download : 102

Publication Date : 2024-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Edebî eserler, okuyucusunda estetik bir haz uyandırmaya dayanan sanat yapıtları olmakla beraber yazarından, devrinden izler taşır, içinde bulunduğu toplumu yansıtır. Sosyolojik eleştiri metodu da bu yansımalardan hareketle edebî eserlerin toplumsal yanlarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Her ne kadar daha ziyade kurmaca yapıtlardaki yansımalar, toplumun gündelik hayatına dair bir veri kabul edilerek inceleme konusu edilse de gezi yazıları da sosyolojik veriler için kaynak niteliğini taşımaktadır. Kurmaca olmamasının yanı sıra bir gezi yazısı sadece görülen yerlerin anlatıldığı metinlerden çok daha fazla bir anlam ifade eder. Çünkü gezi yazıları yazarının ve yazıldığı devrin doğrudan etkilerini taşımaktadır. Bu sebeple gezilen yerler, gezenler ve gezilerde dikkat edilip kayıt altına alınanlar değişiklik göstermektedir. Edebiyatın bir kolu olarak gezi yazıları devrinin ve yazarının mührünü taşır, biriciktir ve kendine has kurgulara sahiptir. Cumhuriyet devri kadın yazarlarının önemli simalarından Şükûfe Nihal de 1932’de Finlandiya’ya bir gezi yapmış ve bu gezisine dair notlarını, ülke hakkında topladığı bilgilerle zenginleştirerek 1935 yılında kitaplaştırmıştır. O yıllarda hemen kimsenin ilgilenmediği bir ülkeyi tanıtan bu gezi kitabı, okuyucusuna Finlandiya hakkında bilgiler vermekle beraber belki daha fazla genç Cumhuriyet’in dünyayı, etrafını nasıl gördüğünü göstermektedir. İşte bu yazıda Finlandiya’dan ziyade erken dönem Cumhuriyet ve Türkiye hakkında bilgi verdiğini düşündüğümüz bu küçük kitap, sosyolojik eleştiri kuramı dâhilinde değerlendirilerek devrinin öne çıkan hususları ortaya konmaya çalışılacaktır.
Keywords : sosyolojik eleştiri kuramı, Şükûfe Nihal, Finlandiya, modernleşme, kadın

ORIGINAL ARTICLE URL