Çanakkale Savaşı Konulu Romanlarda Mustafa Kemal Betimlemesi ve Betimlemenin Tarihî Romandaki Yeri

Authors : Safura İnan, Necmettin Özmen

Pages : 1872-1886

Doi:10.29110/soylemdergi.1775277

View : 73 | Download : 118

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Romanlar; olay, kişi, zaman ve mekândan oluşur. Gerçek, kurmaca, olağan, ütopik, distopik hayatta olanları/olabilecekleri anlatan romanlarda betimlemeler önemlidir. Betimleme nesne, kişi, varlık veya yer; diğer nesne, varlık, kişi veya yerden ayrılarak öne çıkarılmasıdır. Betimlemenin işlevi yansıtma, bilgi verme, anlatma ve ikna etmedir. Anlatıcı; betimlemeyi konu ağı, liste, değişkenler arası ilişki tablosu, sıralı düzen gibi çeşitli yöntemlerle yapar. Yöntemler değişmekle birlikte anlatıcı betimlemede; ad cümleleri, adlandırma, dil bilgisel zaman, isim tamlamaları, niteleme sıfatları, yer belirleyicileri, eksiltili yapılar, ikilemeler ve nitelik zarfları kullanır. Bu çalışmanın amacı; 1989’dan sonra yazılan Çanakkale savaşı konulu romanlarda Mustafa Kemal’in fiziksel ve ruhsal betimlemelerinin ne kadar ve ne şekilde, hangi dil yapılarıyla oluşturulduğunu belirlemektir. Mustafa Kemal’e odaklanan bu çalışmadan hareketle tarihî romanlarda kişi betimlemeleri üzerine, dar da olsa, bir kanaat oluşturmak ve betimlemenin tarihî romanlarımızdaki yerine dair çıkarımlarda bulunmak çalışmanın ikincil amacıdır. Çalışmada nitel veri toplama araçlarından doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda … ve Çanakkale Geldiler, …ve Çanakkale Gördüler, …ve Çanakkale Döndüler, Çanakkale Mahşeri, Zulüm Dağları Aşar Çanakkale İçinde, Gelibolu: Yenilmezlerin Yenildiği Yer, 57. Alay Çanakkale, Çanakkale’de Çocuklar da Savaştı, Tarihe Sığmayan Destan Çanakkale, Çanakkale’ye Gidenler: Şu Boğaz Harbi, Çanakkale Askerine Rütbe Gerekmez, Uzun Beyaz Bulut, Şafakta Yanan Mumlar, Diriliş Çanakkale 1915 adlı romanlar dâhil edilmiştir. İncelenen romanlarda Mustafa Kemal’in ruhsal betimlemelerinin ağırlıkta olduğu, bu betimlemelerin sıklıkla niteleme sıfatları ve ad cümleleriyle oluşturulduğu belirlenmiştir. Buna karşın Mustafa Kemal’i eleştiren veya olumsuz gösteren betimlemelere rastlanılmamıştır. Romanlardaki betimlemelerde Mustafa Kemal; ileri görüşlü, çalışkan, cephedeki askerler tarafından sevilen, güvenilen, vatanın geleceğinden endişelenen, gözü pek bir kişi olarak yansıtılmıştır. Ayrıca romanlarda, Mustafa Kemal betimlemesinin sınırlı kaldığı; anlatıcıların okuyucu zihninde Mustafa Kemal’e dair bir fotoğraf/imge oluşturmada yetersiz kaldığı, betimlemelerin yeterince kullanılmadığı görülmüştür. Buradan hareketle tarihî romanlarda kişi betimlemelerinin yetersiz olduğu söylenebilir.
Keywords : Çanakkale Savaşı, Mustafa Kemal, Mustafa Kemal Betimlemesi, Tarihî Roman

ORIGINAL ARTICLE URL