Zembilfroş Hikâyesinde Kahramanın Sonsuz Yolculuğu: Monomit Kuramı Bağlamında Bir İnceleme

Authors : Mehmet Yusuf Aslan

Pages : 1578-1597

Doi:10.29110/soylemdergi.1776360

View : 97 | Download : 193

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Zembilfroş anlatısı, Anadolu ve Mezopotamya kültürel mirasının izlerini taşıyan, bireyin içsel yolculuğunu, ahlaki sınavlarını ve manevi dönüşümünü konu alan çok katmanlı bir halk hikâyesidir. Anlatının merkezinde yer alan kahraman, bir mirzade olmasına rağmen saray yaşamını terk ederek halk arasında sade bir hayatı tercih eder. Bu tercih, kahramanın dünyevi olandan vazgeçerek hakikati arayışının, bireysel iradesinin ve manevi uyanışının bir göstergesidir. Zembilfroş, bu tercih sonucunda bilinmezliğe doğru zorlu bir yolculuğa çıkar; süreç boyunca sabır, iffet ve inanç gibi erdemlerle sınanır. Yaşadığı deneyimler onun nefsini terbiye etmesini sağlar ve nihayetinde ruhsal olgunluğa ulaşır. Anlatının farklı varyantlarında bu yolculuk ya cennete kabul edilme ya da memlekete dönerek adaletli bir sultan olma gibi tamamlanmalarla sonuçlanır. Bu yönüyle hikâye hem dünyevi hem uhrevi ödülleri içeren kapsayıcı bir sona ulaşır. Zembilfroş’un yaşadığı dönüşüm, Joseph Campbell’ın “kahramanın sonsuz yolculuğu” (monomit) kuramıyla büyük ölçüde örtüşmektedir. Campbell’ın ayrılma, erginlenme ve dönüş aşamalarından oluşan modeli, Zembilfroş anlatısında belirgin biçimde izlenebilir. Kahramanın bireysel değişimi ve toplumla yeniden bütünleşmesi bu model üzerinden açıklanabilir. Bu bağlamda Zembilfroş anlatısı, yerel bir halk hikâyesi olmanın ötesinde, evrensel anlatı kalıplarıyla örtüşen bir yapıya sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Zembilfroş’un yolculuğunu Campbell’ın monomit kuramı ekseninde inceleyerek, anlatının evrensel kahramanlık yapısıyla olan ilişkisini ortaya koymaktır.
Keywords : Halk Hikâyesi, Arketip, Monomit Kuramı, Ruhsal dönüşüm, Zembilfroş

ORIGINAL ARTICLE URL