Can Eryümlü’nün Romancı Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Tolga Bayındır

Pages : 1396-1410

Doi:10.29110/soylemdergi.1776395

View : 132 | Download : 252

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :1948 İzmir doğumlu Can Eryümlü’nün asıl mesleği mimarlıktır. Öykü, şiir, masal, derleme, çeviri gibi birçok farklı türde eserler kaleme alan yazarın yayımladığı altı roman bulunur. İlk romanı Ben Zaman Tanrısı’nı 1998’de yayımlayan yazar, sırasıyla Zamanın Bittiği Yer (1999), Son Antlaşma (2001), Kalimerhaba İzmir (2004) – eser 2007’de Yunancaya çevrilerek Kalimerhaba Smyrni (Καλημέρχαμπα Σμύρνη) adıyla yayımlanmıştır-, Sakız’ın Gözyaşları (2009), Elif! Elif! (2010) adlı romanlarını yayımlamıştır. Bu çalışma, 2021’de İzmir’de hayata veda eden yazarın romanlarını merkeze alarak, onun kurmaca metin oluşturma sürecini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Romanların kurgusuna dâhil olan karakterler, mekânlar, olay örgüsü ve bunların özellikleri belirlenmeye çalışılacaktır. Eryümlü’nün varoluş sorularından bilimkurguya, mitolojiden arkeolojiye, insan ilişkilerinden toplumsal barışa kadar çok geniş bir alandan konularını seçtiği görülür. Tarih, arkeoloji, dinler tarihi ve mitoloji hakkındaki geniş okumalarının, tanınmış bilimkurgu yazarlarından yaptığı çevirilerin onun konularını belirlemesinde etkin olduğu söylenebilir. Diğer yandan İzmir ve İzmir’in tarihi, Türk-Yunan ilişkileri, Batılılaşma ve tarihle hesaplaşma, inanç ve varoluş sorgusu yazarın temel konularını oluşturur. Ben Zaman Tanrısı’nda mitolojik Tanrılar, Yunan ve Anadolu efsaneleri modern zamana taşınırken Zamanın Bittiği Yer’de bir kitap kurdunun gözünden insan, inanç, varlık, özgürlük konularını sembolik bir dille anlatır. Son Antlaşma’da okur, zamana hükmeden yarı biyolojik bir bilgisayarın yarattığı fantastik, bilim kurgusal bir dünyada tarihin, inançların, efsanelerin, mitolojilerin arasında gezinir. Kalimerhaba İzmir’de toplumlarının düşmanlığına rağmen kendilerini bu çekişmenin dışında tutmaya çalışan iki genç âşığın tarihle ve benlikleriyle mücadelesini anlatır. Sakız’ın Gözyaşları’nda Türk ve Yunan tarihine ortak coğrafyaların penceresinden eleştirel bir bakış açısı ile yaklaşır. Elif! Elif!’te mekândan ve zamandan soyutlanan iki âşık, birbirlerine kavuşmak için mitoloji, inanç ve tarih içinde bir erginlenme yolculuğuna çıkar. Romanlarının konusu kadar şahıs kadrosu da sıra dışıdır. İnsanlarla içli dışlı olan ve modern zamanda yaşayan mitolojik tanrılar, bir kitap kurdunun yaşamı ve varlığı sorgulaması, zamanı büken bilim insanlarının peygamberlere dönüşmesi; toplumsal tarih stratejilerinin düşmanlaştırmasına rağmen aşklarını yaşayan insanlar, zaman ve mekânda kaybolan ve birbirini arayan kişilere kadar yelpaze oldukça geniştir.
Keywords : Eryümlü, roman, kurgu, kimlik, mitoloji, bilim kurgu

ORIGINAL ARTICLE URL