Sembolik Etkileşimcilik Teorisi Ekseninde Mevlevi Ayinleri

Authors : Volkan Kaptan

Pages : 312-320

Doi:10.65660/stardergisi.1779012

View : 89 | Download : 112

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Mikro düzeyde sosyolojik bir kuram olarak sembolik etkileşimcilik, bireylerin mikro ilişki ağları ve bu ağlar içindeki etkileşim biçimleri doğrultusunda dünyaya yönelik algılarının oluşmasına odaklanır. Bireyler yaşamdaki algılarını dil, sözcük, davranış, jest, mimik vb. semboller aracılığıyla üretirler. Türk kültür yapısı özelinde Mevlevi ayinleri de içinde iletişimi sağlayan semboller bulunan bir ritüeldir ve ritüelde yer alan müziksel unsurlar görünenin ötesinde anlam dünyalarını bünyesinde barındırır. Sembolik etkileşimcilik kuramı temsilcilerinden Mead’in benlik kuramı, Mevlevi ayininde müziğin bireyde içselleştirilerek benliğin şekillenişine katkıda bulunduğunu; Blumer’in anlam ve etkileşim temelli yaklaşımı, müziğin sosyal ortamda birey tarafından sürekli olarak yeniden yorumlandığını ortaya koymaktadır. Goffman’ın Dramaturjik teorisi ise Mevlevi ayinini sosyal bir sahne, müziği ise bu sahnedeki rol sunumunun taşıyıcısı olarak konumlandırmaktadır. Çalışmanın amacı, Mevlevi ayininde müziğin salt bir beğeni unsuru değil; aynı zamanda birey-toplum ilişkisini düzenleyen, anlam dünyasını şekillendiren ve ritüel performansın sunulmasına olanak tanıyan sosyolojik bir yapı olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Bu doğrultuda sembolik etkileşimcilik kuramının temel ilkeleri ile Mevlevilik geleneği ve Mevlevi ayinlerine ilişkin literatür taranmış, sembolik etkileşimcilik teorisi ekseninde Mevlevi ayinlerindeki müzik fenomenine ve müzik üzerinden ortaya konan sembollerin manasına odaklanılmıştır. Sonuç olarak Mevlevi ayini hem bireyin içsel dönüşümünü hem de kolektif yapının sürekliliğini sağlayan çok katmanlı bir sembolik etkileşim alanıdır.
Keywords : Müzik, Mevlevilik, Mevlevi ayinleri, Sosyoloji, Sembolik etkileşimcilik.

ORIGINAL ARTICLE URL