II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİ’NDEN BİR İSTİHBARATÇI PROFİLİ: SERHAFİYE FEHİM PAŞA (1873-1908)

Fehim Paşa, Sultan II. Abdülhamid döneminin en dikkat çekici isimlerinden biridir. II. Abdülhamid döneminin son devresinde Serhafiye unvanıyla Yıldız Sarayı’nda görev alan Fehim Paşa, bir devlet görevlisi sıfatından çok, yaşantısı, karakteri ve karıştığı olaylarla adından söz ettirmiştir. İstanbul’da, bilhassa Beyoğlu çevresinde II. Abdülhamid döneminin son yıllarına damga vuran ve gerçekten de o dönem içinde çekinilen bir kişi olan Fehim Paşa, Osmanlı’da kabadayı tiplemesinin de başını çeken figürlerden biri haline gelmiştir. İstanbul’daki faaliyetleri nedeniyle Fehim Paşa hakkında Avrupalı sefaretlerden çok sayıda şikâyet alan II. Abdülhamid, onu 1907 yılı başlarında Bursa’ya zorunlu ikamete göndermiştir. Burada II. Meşrutiyet dönemine kadar kalan Fehim Paşa, Meşrutiyet’in ilan edildiği günlerde Bursa Yenişehir’de, arabasının önünü kesen bir grup tarafından linç edilerek öldürülmüştür. Bu çalışmada, II. Abdülhamid döneminin bu ilginç kişiliğinin istihbarat faaliyetleri ve istihbaratçı kimliği üzerinde durulmuştur.