SON DÖNEM BURDUR ŞER’İYYE SİCİLLERİNE GÖRE BOŞANAN KADINLARIN ÇEYİZLERİ MESELESİ (1900-1916)

Authors : Gülsüm Akça, Hakan Karagöz

Pages : 115-136

Doi:10.30692/sisad.1569317

View : 74 | Download : 40

Publication Date : 2025-03-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı toplumunda ailenin oluşumu esnasında bireylere birtakım maddi ve manevi sorumluluklar yüklenmiştir. Bu sorumlulukların başında bireylerin yeni kuracak oldukları ailenin oluşumuna zemin hazırlayan evlilik girişimi gelmektedir. Evliliğin oluşumu esnasında bireyler evlilik gereklerine ve şartlarına uyum sağlayarak, gelenek ve göreneklerine bağlı, usulüne uygun bir şekilde evliliklerini meşrulaştırmışlardır. Evlenme niyetinde olan erkek, evlenecek olduğu kıza mehir ve nafaka ödemekle sorumlu tutulurken, kız tarafı çeyiz hazırlamakla evliliğe destek olmuştur. Bu çalışmanın temel gayesi, Burdur halkı arasında önemini koruyarak günümüze kadar yaşatılan çeyizin, şehrin hem halk bilimi hem de sosyokültürel tarihi bakımından rolü ve önemini vurgulayarak Türk kadın tarihi ve Burdur şehir tarihi üzerine katkıda bulunmaktır. Şer’iyye Sicillerinden istifade edilerek incelenen, genellikle boşanma davaları ve tereke kayıtları içerisinde yer alan çeyiz bahsi, kadınların mahkeme huzurunda “…pederim hanesinden evvel ve ahir getirmiş olduğum cihazım…” şeklindeki beyanlarıyla tespit edilmiştir. Söz konusu beyan ve talepler doğrultusunda Burdur Mahkemesi, almış olduğu kararlar gereğince, çeyizin kadının hakkı olduğu, tasarruf ve kullanım hakkının ise sadece kendisine ait olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çalışma, 1900 ile 1916 yılları arasında Burdur’da eşlerinden boşanan kadınların çeyiz üzerindeki haklarını arayış mücadelelerini kapsamaktadır. Çalışmada, çeyiz örneği üzerinden kadınların hak arama mücadeleleri üzerinde durulmuş ve kadının toplumsal statüsü açıklanmaya çalışılmıştır.
Keywords : Aile, Burdur, Çeyiz, Kadın, Şer'iyye Sicilleri

ORIGINAL ARTICLE URL