İhmali Bir Anayasal Görev Olarak 1961 Anayasası Dönemi Siyasi Partilerin Mali Denetimi

Authors : Fatih Güler

Pages : 1165-1192

Doi:10.52273/sduhfd..1767512

View : 81 | Download : 145

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Demokrasinin vazgeçilmez unsuru olarak siyasi partilerin, faaliyetlerini kamu otoritesinin etkisi altında olmadan ve özgürce gerçekleştirmesi gerekir. Genel kural bu olmakla birlikte nihai amacı kamu otoritesini seçimler yoluyla elde etmek olan siyasi partilerin, varoluş amaçlarından sapmamaları ve gerçek manada demokratik değerlere hizmet etmelerini temin etmek amacıyla kamu otoritesi tarafından denetlenmesi genel kabul görüş uluslararası bir uygulamadır. Bu bağlamda 1961 Anayasası ile modern anlamda teşkilatlanma ve faaliyette bulunma hakkına sahip olan siyasi partilerin, mali denetiminin yapılması ilkesi benimsenmiştir. Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin, mali denetimlerinin usul ve esaslarının, sınırlarının ve müeyyidelerinin özel bir kanunla düzenlemesi gerektiği anayasa metninde yer almıştır. Anayasa Mahkemesi tarafından ilk siyasi parti mali denetim kararının 648 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden on yıl sonra 1976 yılında yayınlanması ve Anayasa Mahkemesinin 1961 Anayasası döneminde siyasi parti mali denetimlerinin %22’sini yaptığı çalışmada ortaya konmuştur. Günümüzde Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin mali denetim performansı 1961 Anayasası döneminden çok farklı değildir. 2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesinin görev alanı bireysel başvurular ile son derece genişlemiş ve iş yükü artmıştır. Bu durumun Anayasa Mahkemesinin diğer görevlerini etkilediği ifade edilse de Anayasa Mahkemesinin 1961 Anayasası dönemi siyasi partilerin mali denetimi performansı konuya ilişkin tarihsel ve kurumsal bir isteksizliği de düşündürmektedir.
Keywords : Siyasi Parti, Mali Denetim, Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası, 648 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu

ORIGINAL ARTICLE URL