Paylı Mülkiyette Ortaklığın Giderilmesini İsteme Hakkının Hukuki İşlemle Sınırlandırılması

Authors : Aziz Erman Bayram
Pages : 1969-2028
Doi:10.52273/sduhfd..1804344
View : 103 | Download : 950
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Paylı mülkiyetin en yaygın sona erme nedenlerinden biri ortaklığın giderilmesidir (izale-i şüyu). Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, ortaklığın giderilmesini kural olarak her zaman ve hiçbir gerekçe göstermeksizin isteyebilir. Paydaşların sahip olduğu bu hak, paylı mülkiyetin sona ermesini istemeyen ve özellikle bundan zarar görme ihtimalleri bulunan paydaşlar açısından önemli bir risk oluşturur. Bu riski bertaraf etmenin en etkili yolu, ortaklığın giderilmesini isteme hakkının hukuki bir işlemle sınırlandırılmasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 698. maddesi kapsamında paydaşlar, hukuki bir işlemle ortaklığın giderilmesini isteme haklarını belirli bir süre için sınırlandırabilir; paylı mülkiyetin devamını (idame-i şüyu) yükümlenebilir. Ortaklığın giderilmesini isteme hakkını sınırlandırmaya yönelik hukuki işlem, açık veya örtülü irade açıklamalarıyla kurulabilir; sağlar arası hukuki işlem yahut ölüme bağlı tasarruf şeklinde yapılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmenin resmî şekilde yapılması gerekir; yapılan bu sözleşme, tapu kütüğüne şerh edilmek suretiyle cüzi haleflere karşı ileri sürülebilir. Paydaşların paylı mülkiyeti devam ettirmeyi yükümlenmeleri kural olarak paydaşların paylarını devredebilmelerini engellemez. Ortaklığın giderilmesini isteme hakkı hukuki bir işlemle geçerli olarak sınırlandırılmış olsa bile haklı nedenin varlığı hâlinde ortaklığın giderilmesi istenebilir. Ortaklığın giderilmesini isteme hakkı TMK madde 698/II gereğince en çok on yıl için sınırlandırılabilir. Ancak Kanun’daki on yıllık azami süre, günümüzdeki uzun vadeli planlama ve yatırım gereksinimleri karşısında yetersiz kalmıştır. Bu nedenle yapılacak bir Kanun değişikliğiyle hükümdeki azami sürenin, İsviçre Medeni Kanunu’nun 650. maddesine koşut olarak elli yıla çıkartılması yararlı olur.
Keywords : Paylı Mülkiyet, Ortaklığın Giderilmesi, Hakkın Hukuki İşlemle Sınırlandırılması, İdame-i Şüyu, Haklı Neden

ORIGINAL ARTICLE URL