Türkiye’deki birinci basamak sağlık merkezlerinde obez bireylere verilen beslenme ve diyet danışmanlığı hizmetlerinin değerlendirilmesi: Karabük ili örneği

Authors : Hilal Doğan Güney, Pınar Göbel

Pages : 344-352

Doi:10.21673/anadoluklin.1514126

View : 92 | Download : 114

Publication Date : 2025-09-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetleri, obezitenin yönetimi ve önlenmesi amacıyla sağlığın teşviki, tıbbi beslenme tedavisi, sağlık eğitimi ve tıbbi/disiplinler arası bakım gibi hizmetleri kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmet birimlerinde sunulan beslenme ve diyet danışmanlığı müdahalelerinin etkinliğini araştırmaktır. Yöntem: Çalışma, Karabük ve ilçelerindeki Sağlıklı Hayat Merkezi Diyabet ve Obezite Danışma Birimi’ne başvuran 446 bireyin (24 erkek, 422 kadın) 16 haftalık verilerinin değerlendirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların demografik bilgileri, aile öyküleri, beslenme/vitamin takviyesi kullanımı, hastalık ve ilaç bilgileri ile antropometrik ölçümleri veri tabanına kaydedilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %94,6’sı kadın, %5,4’ü erkek, yaş ortalaması 45,7±11,6 yıldır. Başlangıçta katılımcıların %31,4’ü fazla kilolu, %58,7’si obez, %9,9’u morbid obez olarak sınıflandırılmıştır. 16. haftanın sonunda bu oranlar sırasıyla %3,8 normal kilolu, %34,3 fazla kilolu, %53,6 obez ve %8,3 morbid obez olarak değişmiştir (p<0,05). Beden kitle indeksi (BKİ) ile ilişkili durumları etkileyen faktörler incelendiğinde, hipertansiyon varlığı ve ilaç kullanımı ile anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Hipertansiyonu olan bireylerin %66,2’si, ilaç kullananların ise %59,0’ı obezdir (p<0,05). Ayrıca başlangıç ağırlığı ile kilo kaybı arasında yapılan t-testi sonucunda anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,01). Başlangıçta daha yüksek ağırlığa sahip katılımcıların, süreci daha fazla kilo kaybederek tamamladıkları gözlemlenmiştir. Diğer korelasyon analizleri de katılımcıların 16. haftadaki ağırlıkları ile kilo kaybı miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki göstermiştir (p<0,01). Sonuç: Çalışmada, bireylerin tıbbi beslenme tedavisine uyum sağladığı ve bu süreçte antropometrik ölçümlerde anlamlı değişimlerin meydana geldiği görülmüştür. Birinci basamakta obezite yönetimine dair ağırlık yönetimi hizmetlerinin etkinliğini araştıran daha geniş örneklemlerle yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Keywords : Beslenme uzmanları, diyet, halk sağlığı, obezite

ORIGINAL ARTICLE URL