Nesâî’nin es-Sünen’deki Rivayetlere Eleştirileri ve Yakın Dönem Şârihlerinden İtyûbî’nin Bu Eleştirilere İtirazları

Authors : Muhammed Sadık Özbek

Pages : 104-154

View : 129 | Download : 170

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, modern dönem hadis şârihlerinden Muhammed b. Ali b. Âdem el-İtyûbî’nin (ö. 2020), Nesâî’nin (ö. 303/915) es-Sünen’inde bizzat tenkit ettiği rivayetlere yönelik yaklaşımını incelemektedir. Araştırmada, Nesâî’nin zayıf, münker, hatalı gibi gerekçelerle eleştirdiği 144 rivayet tespit edilmiş ve İtyûbî’nin Zehîretü’l-ukbâ adlı şerhindeki değerlendirmeleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre şârih, söz konusu rivayetlerin 67’sinde musannifin eleştirisine katılırken, 58 hadiste ona açıkça itiraz etmiş, 19 rivayette ise herhangi bir kanaat belirtmemiştir. İtyûbî’nin Nesâî’ye itiraz ettiği durumlarda genellikle mütâbaât, râvi tevsîki, teâruz halindeki rivayetlerin cem‘ edilmesi ve nüsha farklılıkları gibi gerekçelere dayandığı görülmüştür. İtyûbî şerhindeki yaklaşım, onun hadis yorumunda eleştirel bir bakış açısına sahip olduğunu ortaya koymakta, bu da onu sadece bir nakilci değil, aynı zamanda hadis ilmine katkı sunan özgün bir âlim konumuna taşımaktadır. Çalışmanın, tenkid edilen rivayetler karşısında şârih tutumlarını görünür kılmasının yanı sıra hadis şerhlerinin durağan bir yapı arz ettiği yönündeki iddiaları yeniden tartışmaya açması beklenmektedir.
Keywords : Hadis, Nesâî, İtyûbî, şârih, tenkid

ORIGINAL ARTICLE URL