Bir Eyalet Soygunu: Diyarbekir Mal Defterdarı Mahmud Efendi`nin Vukuatları (1595-1596)

Authors : Emirhan Özçelik

Pages : 59-81

Doi:10.35239/tariharastirmalari.1625002

View : 52 | Download : 60

Publication Date : 2025-04-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı İmparatorluğu 16. yüzyılın sonunda doğu ve batı cephelerinde uzun yıllar süren savaşlara girmişti. Uzun savaşlar döneminde (1576-1606) Osmanlı eyaletlerinin malî ve idarî düzenlerinde önemli değişikler meydana gelmişti. Seferlerin finansmanı için eyalet gelirlerinin eksiksiz bir şekilde tahsil edilmesinin gerekmesi eyaletlerin maliyesinden sorumlu mal defterdarlarının iş yüklerini arttırmıştı. Aynı dönemde beylerbeylerinin eyalet birlikleriyle seferlerde olması mal defterdarları üzerindeki denetimin azalmasına sebep olmuştu. Bunun sonucunda eyaletlerin gelirlerini kendi çıkarları için kullanan mal defterdarlarının sayısı artmıştı. Bu çalışmada Diyarbekir mal defterdarı Mahmud Efendi’nin vukuatları incelenecektir. İlk olarak, uzun savaşlar döneminde Diyarbekir eyaletinin mali idaresinde gözlemlenen bozulma hakkında genel bilgiler verilecektir. Bu sayede Mahmud Efendi’nin suça karışmasında eyaletin mevcut mali yönetimi ve önceki defterdarların faaliyetlerinin etkileri değerlendirilecektir. İkinci başlıkta, Mahmud Efendi’nin Diyarbekir mal defterdarı olarak faaliyetlerine odaklanacaktır. Azledildikten sonra hakkında açılan tahkikat sonucunda hazırlanan defter üzerinden Diyarbekir’de karıştığı yolsuzluklar detaylarıyla ortaya koyulacaktır. Mahmud Efendi’nin Diyarbekir eyaletinde nasıl tahakküm kurduğu ve gelirleri ele geçirdiği anlatılacaktır. Üçüncü bölümde, Mahmud Efendi’nin yaptıklarını daha anlaşılır kılmak için bu dönemde mal defterdarlarının eyaletlerdeki düzensizlik ve karmaşada rolü hakkında değerlendirme yapılacaktır.
Keywords : Mahmud Efendi, mal defterdarlığı, Diyarbakır eyaleti

ORIGINAL ARTICLE URL