Rusya’nın Kafkasya Müslümanlarını İdare Yöntemi Olarak Askeri-Halk İdaresinin Teşekkülü ve Uygulanışı (1860-1917)

Rusya’nın XIX. yüzyıl başlarında Kafkasya’yı ele geçirme hedefi, bilhassa Kuzey Kafkasya’da büyük bir direnişle karşılandı. Topraklarını Rusya’ya karşı yaklaşık yarım yüzyıl boyunca başarıyla savunan bölge Müslümanları, 1859 yılında Şeyh Şamil’in yakalanmasıyla birlikte Rusya hakimiyetine girdiler. Bununla birlikte Rusya’nın bölgede kendi idari yapılanmasını oluşturma süreci başladı. Rusya Hükümeti 1860’da “Askeri-Halk İdaresi” adıyla yeni bir yapılanmayı devreye soktu. Rusya’nın Kafkasya’ya özgü olarak tasarladığı bu idari yapılanma askeri; ancak yerel unsurların da idareye kısmen dahil edilmesi temelinde şekillendirildi. Bu çalışmada, Rusya’nın Kafkasya’nın bazı bölgelerinde uygulamaya koyduğu askeri-halk idaresinin idari ve hukuki alt yapısı, neden tercih edildiği ve karşılaşılan zorluklar arşiv belgeleri ve birinci el kaynaklar aracılığıyla incelenmeye çalışıldı.