İstanbul Fransız Ticaret Odası’na Göre Osmanlı Devleti’nde Yerli İpek Böceği Tohumu Üretimi ve Rekabet (1890-1912)

Fransız menşeili ipek böceği tohumları, 1870′lerden itibaren Osmanlı ipek böceği tohumu piyasasına hâkim olmuştu. Bu çalışmada, Osmanlı’nın son döneminde Düyûn-ı Umûmiyye tarafından yürütülen yerli ipek böceği tohumu üretim çalışmaları, yerli tohumların Fransız tohumları ile olan rekabeti ve ihracatı gibi hususlar, İstanbul Fransız Ticaret Odası raporları temel alınarak incelenmiştir. Sonuç olarak, Düyûn-ı Umûmiyye’nin Bursa bölgesinde yürüttüğü yerli tohum üretim çalışmaları, Fransız sermayesinin tepkisini çekmiştir. Bağdat beyazı olarak da adlandırılan Bursa üretimi yerli ipek böcekleri, verim olarak çok başarılı olmuştur. Dolayısıyla hem Osmanlı dâhilinde hem de İran, Kafkasya, Türkistan gibi dış pazarlarda Fransız menşeili sarı ipek böceklerinin en büyük rakibi haline gelmiştir.