Mesâil-i Afrika: Berlin Konferansı ve Osmanlı Devleti’nin Genişleyen Afrika Algısı

Authors : Hatice Uğur

Pages : 82-106

Doi:10.26650/iutd.1615009

View : 400 | Download : 535

Publication Date : 2025-10-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Berlin Konferansı’nın 140. yılı vesilesiyle, Osmanlı Devleti’nin söz konusu konferanstaki rolünü ve bu dönemin ardından Afrika’ya yönelik artan diplomatik, siyasi ve sembolik ilgisini ele almaktadır. Berlin Konferansı, Afrika kıtasının sömürgeci güçler arasında paylaşımını uluslararası hukuki bir çerçeveye oturtan bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. Osmanlı Devleti’nin bu sürece katılımı ise, çeşitli araştırmalarda farklı açılardan değerlendirilmiştir. Osmanlı’nın konferansa katılımı, esas olarak Afrika’da toprak kazanma arzusundan ziyade, Mısır gibi stratejik bölgelerdeki çıkarlarını koruma amacıyla ilişkilendirilmektedir. Bununla birlikte, imparatorluğun Kuzey Afrika’daki dini ve siyasi nüfuzunu sürdürme çabası ile Avrupa devletleri arasında eşit bir uluslararası aktör olarak konumlanma isteği, bu katılımın belirleyici unsurları olmuştur. Makale, konferans sonrasında Osmanlı belgelerinde sıkça rastlanan “Mesâil-i Afrika” (Afrika Meseleleri) kavramını, imparatorluğun kıtaya yönelik genişleyen jeopolitik algısının bir yansıması olarak ele almaktadır. Bu çerçevede harita üretimi, diplomatik yazışmalar ve Zanzibar örneğinde görüldüğü üzere yerel Müslüman yönetimlerle kurulan ilişkiler üzerinden Osmanlı’nın Afrika’daki varlığına yeni bir bakış açısı sunulmaktadır. Sonuç olarak çalışma, Berlin Konferansı’nın 140. yıldönümünde Osmanlı’nın Afrika’daki mevcudiyetini çok katmanlı, karşılıklı etkileşimlere dayalı bir perspektiften yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Keywords : Mesail-i Afrika, Berlin Konferansı, Sömürgecilik, Afrika Talanı, Osmanlı Afrikası

ORIGINAL ARTICLE URL