İkâme Bir Ürün Olarak Osmanlı Devleti`nde Sakarin

Authors : Fatih Damlıbağ

Pages : 383-404

View : 47 | Download : 30

Publication Date : 2016-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Constantin Fahlberg invented saccharin during the end of 1870’s. Saccharin was a product that it has strong sweetening power.  1870’lerin sonunda Constantin Fahlberg yüksek tatlandırıcı güce sahip olan sakarini icat etmiştir. Onun şekeri ikame potansiyeli ve Alman hükümetinin desteği, hızlıca piyasasını genişletmesini sağlamıştır. Fakat kimyasal kaynaklı olması, sağlık endişelerini bu ürüne yöneltmiştir. Bazı doktorlar sakarin kullanımının, sağlık sorunlarına sebep olacağını düşünmüşlerdir. Bu tıbbi endişeler dolayısıyla, pek çok Avrupa hükümeti bu ürünün ülkelerine girişini ya yasaklamış ya da kısıtlamıştır. Fahlberg ise ürününün bu eleştirileri hak etmediğini, bu eleştirilerin şeker sanayisinin sarsılan çıkarlarından kaynaklandığını düşünmektedir. 1900’lere doğru sakarin Osmanlı piyasasına da girmiştir. Benzer şekilde Osmanlı doktorları tarafından da eleştiriye tabi tutulmuştur. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti’nin sakarine karşı tavrı üç aşamalı gerçekleşmiştir. İlk aşamada Osmanlı yetkilileri, sakarinin şeker yerine kullanımı için riskli bir durum öngörmemişlerdir. Çünkü sakarin diyabet için kimyasal bir ilaç olup, piyasadaki şeker fiyatları çok uygundur. İkinci aşamaya gelince, sakarine yöneltilen eleştiriler dikkate alınmıştır. Bu dönemde yüksek seyreden şeker fiyatları, yöneticilere göre bazı muhtemel gıda sahtekârlığı riskleri doğurmuştur. Ayrıca dönemin tıp çalışmaları, sakarinin olası riskleri açısından daha fazla bilgi sağlaması sonucunda, Osmanlı Devleti sakarin ithalatında miktar kısıtlamasına gitmiştir. İlave olarak ürün sadece eczacılar aracılığıyla getirtilebilecektir. Sakarinin Osmanlı Devleti’ndeki üçüncü dönemi ise, Birinci Dünya Savaşının zorlayıcı şartlarında gerçekleşmiştir. Şeker fiyatının çok fazla artması, sakarinin kanunsuz kullanımına aşırı bir talep oluşmuştur. Çünkü şeker neredeyse piyasadan silinmiştir. Bu durum karşısında, bazı kısıtlamalarla birlikte sakarin kullanımına resmi olarak izin verilmiştir.
Keywords : Sakarin, Şeker İkamesi, Constantin Fahlberg, Gıda Sahtekârlığı, Sağlık Sorunları

ORIGINAL ARTICLE URL