Pergamon’un Yolları: Antikçağ’dan Bizans’a Bakırçay (Kaikos) Havzası’nın Yol Sistemi

Bugünkü adı Bakırçay olan Kaikos Nehri’nin meydana getirdiği havza, Antikçağ’dan beri sadece topografik olarak değil idari, ekonomik ve sosyo-kültürel anlamda da bir birim oluşturmaktadır. Havzanın batısındaki Pergamon’un bir başkent ve metropol olarak gelişmesiyle birlikte Hellenistik dönemden itibaren Kaikos Havzası’nın yol sisteminin merkezinde Pergamon yer almıştır. Bu makalenin amacı antik edebi, epigrafik ve arkeolojik veriler göz önüne alınarak Antikçağ’dan Bizans dönemine kadar Bakırçay Havzası’nın yol sistemini ortaya koymaktır. Yollar üzerinde bulunan yerleşmelere, yolların bağlandığı limanlara, yolları denetleyen kalelere ve akarsuları aşan köprülere havzanın yol sisteminin anlaşılmasındaki en önemli unsurlar olarak değinilmektedir. Yol güzergâhlarının vadinin topografik yapısına göre nasıl şekillendiği; çeşitli dönemlerde hangi güzergâhların ve buna bağlı olarak hangi yerleşmelerin önem kazandığı; havzadaki bazı yerleşmelerin lokalizasyonu ile ilgili tartışmalarda yol güzergâhlarının tespit edilmesinin ne derecede önemli olduğu bu makalede tartışılacak başlıca konulardandır.