İktidarın Meşruiyeti: Trabzon İmparatorluğu’nun Toplumsal Kökenleri Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Murat KEÇİŞ

Pages : 187-212

Doi:10.18513/egetid.769967

View : 27 | Download : 8

Publication Date : 2020-07-23

Article Type : Research Paper

Abstract :IV. Haçlı Seferiyle başkent Konstantinopolis Latinler tarafından işgal edilmiş ve yağmalanmıştır. Bu olayı müteakiben Bizans İmparatorluğu, başkentten kaçan soylu ailelerinin kurduğu yeni siyasi yapılarla varlığını devam ettirmeye çalışmıştır. İşgalden sonra kurulan devletlerden biri ise 1461 yılına kadar Trabzon kenti başta olmak üzere Doğu Karadeniz Bölgesinde varlığını devam ettirmeye çalışan Büyük Komnenos Hanedanlığı olmuştur. Komnenos Hanedanından Aleksios ve David’in baba tarafından akrabaları Gürcü Kraliçesi Thamara’nın yardımıyla kurdukları bu devlet, Batı tarih yazıcılığında Trabzon İmparatorluğu insert ignore into journalissuearticles values(1204-1461); olarak isimlendirilir. Yönetici hanedan ailesinin Konstantinopolis’ten geldiği ve bölgede Gürcü Krallığı’nın desteğini sağladıkları bilinmektedir. Aleksios ve David Komnenos’un Konstantinopolis’ten hangi şartlarda ve kimlerle kaçtıkları ve Trabzon’a nasıl geldiklerine dair elimizde herhangi bir kayıt yoktur. Büyük Komnenos Hanedanlığının bölgede 257 yıl boyunca nasıl tutunduğu konusu bugüne kadar yapılan araştırmalarda çok detaylı bir şekilde ele alınmamıştır. XI. yüzyıldan itibaren Gavras ailesi eliyle yönetilen Bizans’ın Haldiya Theması’nın merkez ile idarî, ideolojik ve kültürel bağlarının oldukça zayıf olmasına rağmen, Komnenoslar sadece akrabaları Gürcü Krallığı’nın desteğini alarak mı bölgede varlıklarını iki buçuk asırdan daha fazla devam ettirebildiler? Gürcü Krallığının, Komnenos ailesine destek verdiği açıktır. Bunun yanı sıra yerli soylularının da Trabzon İmparatorluğu’nun varlığına destek vermiş olması gerekir. Makalemizde, yukarıda bahsettiğimiz kaynaklar üzerinden cevap arayacağımız temel sorular şunlardır: Trabzon İmparatorları, IV. Haçlı Seferi’nin yaşandığı hengâmede Bizans başkenti Konstantinopolis’ten “kaçarak” Karadeniz Bölgesi’ne gelmelerine ve bu bölgenin Bizans merkezi ile siyasi, ekonomik ve kültürel bağları XI. yüzyıldan itibaren zayıflamasına rağmen; bölgede nasıl 257 yıl boyunca tutunmayı başarmışlardır? Trabzon İmparatorluğu “sürgünde” nasıl hayatta kalmıştır? İmparatorlar/İddiacılar, hem iddialarının yargılandığı Konstantinopolis’e kadar uzanan geniş çerçeveli uluslararası arenada, hem de bizzat güçlerini uygulamaya koydukları ve büyük bir şehirde oldukça farklı yerel halkın bulunduğu bölgede yönetimlerinin tutunmasını nasıl sağladılar?
Keywords : Trabzon, İmparatorluğu, Karadeniz, Büyük Komnenoslar, İktidar

ORIGINAL ARTICLE URL