İran’da Bir Dönemin Sonu: Rıza Şah’ın Sürgüne Gönderilmesi

Authors : Kamuran Karabalık

Pages : 467-489

Doi:10.21551/jhf.1768959

View : 54 | Download : 57

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada kaynaklar ışığında Rıza Şah’ın sürgüne gönderilme sebepleri ve sürgün süreci incelenmiştir. Bilindiği üzere İkinci Dünya Savaşı henüz başlamadan önce İngiltere, İran’a karşı cephe almaya başlamıştı. Bunun sebebi, Rıza Şah’ın İngiliz hükümetinin ana hissedarı olduğu Anglo-İran petrol şirketinin imtiyazını iptal etmesiydi. Savaş başladıktan sonra ise İngiltere ve Sovyet Rusya İran’da bulunan Alman vatandaşlarının kendileri için tehdit arz ettiğini düşünmeye başladılar. Ayrıca Sovyet Rusya, Rıza Şah’ı İran’da komünizmin yayılmasına engel olarak görüyordu. Bu sebeplerden dolayı iki devlet, İran’ı 25 Ağustos 1941’de işgal ettiler ve Rıza Şah’ın tahttan feragat etmesini istediler. Bunun üzerine 16 Eylül 1941’de Şah, tahttan feragat etmek zorunda kaldı. Tahtından feragat eden Şah, bir İngiliz gemisiyle Mauritius Adası’na gönderildi. Şah’ın buranın havasından şikâyet etmesi üzerine önce Güney Afrika’daki Port Louis’e daha sonra da Johannesburg’a sevk edildi. Johannesburg’da zor şartlar altında yaşamını sürdüren Şah, kendisine yapılanların sorumlusu olarak İngilizleri görüyordu. Bu süreçte sağlık sorunları ile de mücadele eden Şah, 26 Temmuz 1944 tarihinde Johannesburg’da hayatını kaybetti.
Keywords : İran, Sovyet Rusya, İngiltere, Rıza Şah, Sürgün

ORIGINAL ARTICLE URL