Edebiyatın Kör Bakışı: Görme Engelli Ebü’l-Alâ el-Maarrî’nin Divanında Göze Dair Unsurların Şiirsel Temsilleri

Authors : Recep Çelik
Pages : 267-299
Doi:10.47424/tasavvur.1622885
View : 56 | Download : 30
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makalede, 10. ve 11. yüzyılın özgün ve tartışmalı şairlerinden Ebü’l-Alâ el-Maarrî’nin edebî mirası incelenmekte ve özellikle kendisinin görme engeli bağlamında eserlerinde işlediği “görme” teması ele alınmak-tadır. Şairin âmâ olmasına rağmen eserlerinde “görme” temasını sıkça iş-lemesi, bu konuyu özellikle ilginç kılmaktadır. Fiziksel olarak gözü görme-yen birinin, eserlerinde bununla ilgili unsurlara yer vermesi, okuyucuyu derin bir tefekkür ve paradoksla karşı karşıya bırakmaktadır. Bu engelinin, şairin içsel bir görme ya da duyusal farkındalık boyutunda nasıl bir meta-fora dönüştüğü, Maarrî’nin şiirlerinde açıkça kendini göstermektedir. An-tik Çağ’da körlük, doğaüstü güçlerle bağlantılı olarak yorumlanırken, Orta Çağ’da sıkça bir ceza yöntemi olarak kullanılmıştır. Rönesans döneminde ise görme engeli, hem bir cezalandırma biçimi hem de ruhanî idrakin bir işareti olarak farklı bir anlam kazanmıştır. Maarrî, küçük yaşta dünya ışı-ğından mahrum olmasına rağmen, felsefî derinliği ve eleştirel yaklaşımıyla döneminin geleneksel şiir anlayışına meydan okumuş ve şüpheci düşünce-leriyle dikkat çekmiştir. Makale, şairin divanındaki görme ile ilgili kelimele-rin nasıl anlamlandırıldığını ve kişisel deneyimleri ile felsefî sorgulamaları-nın şiirlerine nasıl yansıdığını incelemektedir. Ayrıca, “görme” metaforu üzerinden insanın varoluşsal soruları ve hayatın anlamı konusundaki de-rin sorgulamalarına odaklanılmakta ve bu temanın Maarrî’nin edebî kişiliği ve düşünsel dünyasında nasıl şekillendiği analiz edilmektedir. Çalışma, Maarrî\\\'nin görme engelini edebî ve felsefî bir güce dönüştürdüğünü kanıt-lamakta; bu bağlamda, fiziksel sınırların sanatsal yaratıcılığı nasıl besleye-bileceğine dair evrensel bir argüman sunmaktadır.
Keywords : Arap Dili, Belâgat, Şiir, Edebiyat, Görme Engeli, Ebü’l-Alâ el-Maarrî

ORIGINAL ARTICLE URL