Ömer b. Abdülazîz’in Zekâtın Sarfına Dair Uygulamaları

Authors : Serkan Ağa

Pages : 551-575

Doi:10.47424/tasavvur.1641823

View : 126 | Download : 40

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Ömer b. Abdülazîz, 61/680 yılında Medine’de doğmuş ve Medine’nin tanınmış tâbiîn âlimlerinden eğitim almıştır. 86/705 yılında Hicaz valisi ola-rak atanmış ve yaklaşık yedi yıl bu görevi sürdürmüştür. 99/717 yılında halife ilan edilmiş ve 29 aylık halifeliği boyunca adaletli ve yenilikçi bir yö-netim sergilemiştir. 101/720 yılında vefat etmiştir. Ömer b. Abdülazîz, bir-çok alanda olduğu gibi zekât alanında da adaletli ve kapsayıcı uygulamalar getirmiştir. Zekât uygulamalarında gönüllülük esasına dayalı bir sistem be-nimsemiş ve zorla zekât toplamamıştır. Vergi yükümlülüğünden muaf tu-tulmasını sağlayarak gönüllü zekât toplanmasını temin etmiştir. Ömer b. Abdülazîz, Tevbe suresinin 60. ayetini esas alarak zekâtın mevcut olan tüm sınıflara verilmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak o, bu sınıfların kapsamı-nı genişletmiş, özellikle savunma alanına birçok sınıftan pay ayırmış ve zekât malını günümüzde sarf edilmeyen yerlerde sarf etmiştir. Devlet eliyle zekât mallarını kullanarak toplumsal refahı artırmayı hedefleyen adaletli ve kapsamlı bir sistem oluşturmuştur. Ömer b. Abdülazîz’in zekâtın sarfına dair politikaları Müslümanlar için, günümüz sosyal yardım sistemleri açı-sından zekâtın sarf edildiği yerler önemli bir model teşkil edebilecek nitelik-tedir. Bu önemi göz önünde bulundurarak, bu çalışmada Ömer b. Abdü-lazîz’in zekâta ilişkin uygulamalarını ele aldık.
Keywords : Fıkıh, Zekât, Âmiller, İbnü’s-sebîl, Müellefe-i kulûb, Maaşlar, Ömer b. Abdü-lazîz

ORIGINAL ARTICLE URL