İbnü’l-Aʻrâbî: Dilciliği, Râviliği ve Tenkitçiliği Bağlamında İlmî Kişiliği

Authors : Mehmet Zahid Çokyürür

Pages : 577-609

Doi:10.47424/tasavvur.1655354

View : 47 | Download : 39

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Arap dili ve edebiyatı tarihinde sözlü rivayet geleneği ile yazım gelene-ğinin başladığı zaman dilimini keskin çizgilerle birbirinden ayırmak müm-kün olmasa da, bazı araştırmacıların tespitine göre hicri II. asır telif gelene-ğinin başladığı zaman dilimleri olarak kabul edilir. Şiir söyleme faaliyeti ise İslâmiyet’ten 150 sene öncesinde çoktan başlamıştır. Dolayısıyla telif gelene-ğinin başladığı süreyle şiirin başlangıcı arasında yaklaşık 3 asır vardır. Bu süre içerisinde Arap şiir mirasının bir kısmı sözlü rivayet geleneğiyle koruma altına alınabilmiştir. Bu geleneğin mimarları ise başta Züheyr b. Ebî Sülmâ (öl. 609 [?]) ve Hutay’e (öl. 59/678 [?]) gibi şair râviler olmak üzere sonraki nesilden hafızası güçlü olup “râviye” lakabıyla anılan Hammâd er-Râviye (öl. 160/776-77 [?]), Mufaddal ed-Dabbî (öl. 178/794 [?]), Halef el-Ahmer (öl. 180/796 [?]), Asmaî (öl. 216/831) ve İbnü’l-Aʻrâbî (öl. 231/846) gibi râviler olmuştur. Bu çalışmada İbnü’l-Aʻrâbî’nin hayatı, eserleri, hocaları ve öğrencilerinin yanı sıra dilciliği, râviliği ve tenkitçiliği gibi öne çıkan vasıfları çerçevesinde ilmî kişiliği incelenmeye çalışılmıştır. Şiir mirası, özelde Arap dili ve edebiyatında genelde İslâmî ilimlerde çok önemli bir yeri haizdir. Ça-lışmanın önemi ise; şiir mirasının, telif geleneğinin tam anlamıyla yerleşme-diği bir dönemde sonraki nesillere sağlıklı bir şekilde aktarılmasına hizmet etmiş râvi neslinin önemli simalarından olan İbnü’l-Aʻrâbî’nin kişiliğinin incelenmesinde ortaya çıkmaktadır. İbnü’l-Aʻrâbî’ye dair Türkiye’de ansik-lopedi maddesi dışında herhangi bir müstakil araştırmanın olmaması çalış-manın hareket noktalarından biri olmuştur. Araştırmada klasik ve modern kaynaklar taranarak veri toplama yöntemine başvurulmuştur.
Keywords : Arap Dili ve Edebiyatı, İbnü’l-Aʻrâbî, Şiir Rivâyeti, Râviye, Tenkit, Nevâdir ve Garîb

ORIGINAL ARTICLE URL