Suriye Halep Türkmen Ağızına Özgü Bazı Kelimeler ve Arapça Kökenleri

Authors : Muhammed Türkmen

Pages : 791-829

Doi:10.47424/tasavvur.1657326

View : 57 | Download : 39

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Canlı bir organizma olarak tanımlanan dil, kendi içeresinde değişip ge-nişlediği gibi diğer dillerden de etkilenmektedir. Tabiî olarak toplumlar ara-sındaki dinî, tarihî, sosyal, kültürel ve siyasi ilişkiler, diller arasında etkileşi-me yol açan başlıca faktörlerdir. Söz konusu bu ilişkiler, bir dilin diğer diller ile temas içerisinde olmasına ve dillerin birbirine nüfuz etmesine yol açmış-tır. İnsanlar, içindeki duygularını daha iyi ifade edebilmek için başka diller-deki sözcükleri kullanmışlardır. Türkçenin etkileşim içesinde olduğu diller-den biri de Arapça olmuştur. Arapça, İslam fetihleri ile birlikte dünyanın birçok yerine yayılmıştır. Bunun sonucunda Arapça dışındaki diller aynı zamanda Kur’an dili olan Arapçadan etkilenmiştir. Bu etkilenme dini kav-ramlarda olduğu gibi siyasi, ticarî, edebî ve kültürel kavram ve kelimelerde de açıkça görülmektedir. Türklerin Müslümanlığı kabul etmeleri neticesinde Tük Dili de Arapçadan etkilenmiş ve çokça Arapça kelime Türkçe dağarcı-ğına girmiştir. Ancak bu kelimelerin bazıları Arapçadaki anlamlarıyla aynı kalsa da bazıları Türkçede anlam değişikliğine uğramıştır. Bu çalışmada, coğrafi olarak Türkiye’ye yakın fakat politik olarak Türkiye’ye çok uzak kalmış Suriye Fırat kalkanı (Kuzey Suriye) bölgesinde ikamet etmekte olan Oğuz Türkmenlerinin konuştuğu Türkçede Arapça kökenli sözcükler ince-lenmiştir. Söz konusu sözcüklerin asli manalarını koruyabildiklerini veya uğradıkları anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam kayma, başkalaşma gibi değişikliklerin üzerinde durulmuştur. Çalışmada sadece bölgeye has kökeni Arapça olan Türkçe kelimeler ele alınmış olup diğer bölgelerdeki müşterek kelimeler kapsam dışında tutulmuştur. Bu çalışmada, Türkçe ağız-larına ve Arapça lehçelerine dair yapılan çalışmalar incelenmiş olup ilgili kelimelerin kökeni karşılaştırmalı incelenmiştir. Çalışmamızın konusu Fırat kalkanı bölgesinde ikamet eden Halep Türkmenleri olarak bilinen Türkmen-lerin ağızlarına özgü kullandıkları Arapça kelimeler üzerine olduğu için Suriye’de varlık gösteren diğer Türkmen unsurları kapsam dışında bırakıl-mıştır.
Keywords : Arap Dili ve Belagati, Arapça, Suriye, Türkmen, Ağız

ORIGINAL ARTICLE URL