İhvân-ı Safâ Felsefesinde İnsani Nefsin Evrimleşerek Melek veya Şeytan Olma Teorisi

Authors : Nusret Taş

Pages : 301-331

Doi:10.47424/tasavvur.1657421

View : 133 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın konusu, İhvân-ı Safâ felsefesinde insani nefsin evrimleşe-rek melek veya şeytan olma teorisidir. Çalışmanın amacı, İhvân-Safâ’nın varlık anlayışıyla bağlantılı olarak savunduğu ay altı âlemdeki cüz’î/tikel cisimlerde etkin olan cüz’î/tikel nefislerin cisimleri işlevini yitirtince bir üst türün nefis mertebesine yükselme, özellikle insani nefislerin bedenlerinin ölümüyle birlikte melekî veya şeytani nefisler mertebesine geçiş süreciyle ilgili görüşlerini akademik bir bakış açısıyla değerlendirmektir. İhvân-ı Safâ, bu konuda geleneksel İslam inancıyla uyuşmayan bir teoriyi savunmaktadır. Onların anlayışına göre insan nefsinin bu dünya hayatında bedenle birlik-teyken teorik ve pratik yetkinliğine göre bilkuvve ya melek ya da şeytan olur. Ölümden, yani bedenden ayrıldıktan sonra ise bilfiil ya melek ya da şeytan olur. İhvân, bu teorisini temellendirmek için yerine göre bazen Kur’ân ayetleri ve hadis rivayetlerine başvurur. Bazen de akla/mantığa dayalı rasyonel/felsefi kanıtlar sunmaya çalışır. Çalışmamızın temel kayna-ğı, İhvân-ı Safâ’nın Arapça risaleleri ve Türkçe tercümeleridir. Hazırlık sü-recinde risaleler incelenmiş, elde edilen verilen tasnif edilerek değerlendiril-miştir. Yapılan literatür araştırmasına göre çalışmamız, alanında yapılan ilk çalışmadır. Bu nedenle alana katkı sunma potansiyelini taşımaktadır.
Keywords : Din Felsefesi, İhvân-ı Safâ, Cismani Varlık, Ruhani Varlık, Nefis, Melek, Şeytan

ORIGINAL ARTICLE URL